圖片來源:shutterstock

牆壁上的大時鐘顯示下午4點。每個人都動作快速的去排隊,10人一排。前方站著穿白衣藍褲制服的管理員,腰間掛著手銬、鑰匙、還有像是電擊棒的東西,但不像電視上看到的,並沒有帶著警棍。

一位女生急忙拉著雪絲去排隊準備點名,因為雪絲是新進來的,不知道要排在哪裡,就立正站在那女人的身旁。

她們也穿著制服:灰色上衣、藍色短褲、紅色橡膠拖鞋。很土的模樣,雪絲腦袋裡這樣想,但她安靜排著隊伍,觀察著大家等下一個動作。

「立正!」胖胖的女長官大聲喊,鼻孔跟著聲音變大,彷彿電影裡的女舍監,但是這位比較可愛,討人喜歡而不可怕,只要她不開口。

一位管理員手持一張表列的單子開始叫號碼,但輪到雪絲時她都沒反應,叫到第3次,另一位管理員再喊:「8005」,那女人戳了雪絲一下:「快說有!」雪絲才反應喊聲「有!」

雪絲完全不記得昨晚管理員給她的號碼,昨晚從詢問室或調查室到這裡,她覺得好累,筋疲力盡。

「什麼案子?」一位管理員問,手持著一張單子。

「殺人案。」雪絲簡短回答。

大家不約而同轉頭注意看雪絲,從頭到腳打量著她。她感覺像冰一樣要溶化,像火山一般怒髮衝冠,對她周圍的人感到生氣。

謀殺案?大家交頭接耳的談論。不可能!為什麼?

「喂!不要吵!大家活動活動,散散步!時間到了再重新排隊」管理員說。

點完名後,有20分鐘在操場活動的時間,有半個操場可打籃球,喜歡打網球的人可以用整個操場。但因為時間太短,大家沒意願玩,寧願曬太陽聊天。

雪絲默默地隨著大夥繞著操場走,時間到了,再重新排隊回各人舍房。

雪絲很驚訝地被看守員帶領著,經過一條狹窄的走道,有兩扇鐵門,她進入其中一扇鐵門,看見有一個女生彎腰抱著雙膝。只有她們兩人住在那間舍房。有一個小鐵窗,風從這裡吹入,大約有5英寸寬、2英尺高。還可以看見小間廁所,馬桶旁邊有個洗手台,有兩桶水,洗手台上方可放置杯子、牙刷、牙膏,旁邊有個鐵鉤可掛毛巾。雪絲除了身上穿的內衣褲,無任何自己的物品,她原本的衣服已改換成監獄裡的制服。雪絲嘆了一口氣。

那個女人瞪著眼睛喊:「喂!坐下!不要站在門前,快送晚餐了,等一下門上的小洞口就會打開,妳站在門前會擋到路。」

鐵門上的小洞口真的開了,有人推進一個小盤子,剛剛好能經過那個小洞口,因為食物也是少少的。菜餚混合在一起,除了飯是分開的,還有兩碗湯。湯匙叉子等用具都是塑膠製品。雪絲沒胃口吃,她的份全部都給了那個女人。那女人吃得狼吞虎咽,還用舌尖舔拭嘴唇,而不是用擦的,然後把全部物品一一清洗乾淨,再送出四方形的洞口。

就寢時間到了。因為沒其他事可做,若有書或雜誌類刊物還能讀一讀,沒有就可以早點去睡覺。時間還早,雪絲根本沒睡意,況且她覺得又冷又煩悶,環境太安靜。雖然她們有兩個人,但那女人無聲無息地躺下了,即便她有個人用品,但連刷牙洗臉都沒做。不像雪絲什麼都沒有,她覺得一身又黏又臭,怪不得那女人不理她。而且自己的經期又剛結束。

「我又冷又臭,要怎麼好好休息睡覺呢?」雪絲對自己說。

「8005!」看守員喊著,同時開了鐵門拿一個包袱給她,「是給我用的嗎?」雪絲心裡想著,一邊感謝看守員。「這些是哪來的?我不知道有誰會拿東西給我?」

「棉被和所有的物品都是從這裡的合作社買的,會從妳帶進來但被沒收的錢來扣,收據會拿給妳,這樣妳就知道那些東西多少錢。」看守員解釋。他轉身關門,還追加了聲晚安。

「女士!」雪絲看不見看守員,她大聲喊。

「怎麼了?有問題嗎?」

「沒有,我只是想說聲謝謝妳。」

「不客氣,妳和雅芳休息吧。」

雪絲打開了包袱,整理物品,上了廁所,才拿出毛巾、牙刷和內衣褲,她覺得全身好癢。

「喂!要節省用水,用盥洗盆洗,洗完後水不要倒掉,要倒進空水桶裡,可以再用來沖馬桶,但是刷牙時用的水,不可倒進空水桶裡,明白嗎?」

「好的,我明白了,謝謝妳。原來妳叫雅芳,我是雪絲。」

雅芳只微笑一下便再次躺下去。

雪絲洗完後準備舖床,床單、絨被、枕頭全都散發一股新的味道。雅芳的寢具老舊,枕頭還有臭味,怪不得雅芳不用,寧願縮著身軀盡可能用她自己的大浴巾蓋著。

「雅芳,妳過來和我一起蓋被子,我這件又大又寬,夠我們兩人蓋。」

「什麼?!妳想被教訓一頓嗎?妳想害我們兩人被處罰嗎?」

「為什麼?我說的話有什麼不對嗎?何況妳這樣一整晚會受涼呢!」

「妳不知道監獄裡的囚犯不准一起蓋同一件被子嗎?妳知道的……T嗎?」雅芳說。

「什麼T?」雪絲疑惑地問。

「同志!白癡!去睡了,不要理我,我已習慣了,反正明天我也有新寢具了。」

雪絲被很大的聲響驚醒,長而洪亮的聲音,她看見雅芳也起床了,還快速的盤腿坐起,上身打直。

「妳還在做什麼?妳也要像這樣子坐,快點,我報數後妳趕緊繼續報數,妳聲音要大一點。」雅芳說。

「謝謝妳教我。對了,為什麼只有我們兩人住這間,不像其他舍房,我看見很多人進其它房間。」

雅芳回答說「因為這間是留給收押禁見、調查中和還沒出庭審判的人。」

「那我們什麼時候搬走?」

「妳好囉唆!妳先不要問那麼多,安靜下來,不要吵,等報完數字。」

「為什麼?講話有什麼不好?」

「因為就是這樣,我們有可能被處罰!我沒關係,但妳是新來的,妳會很難過,因為妳不會寫字,妳先安靜下來,我們時間多得是,可以慢慢聊天。」

報完數之後就有早餐吃,雅芳注意到雪絲只吃了一小塊麵包,也沒喝她的奶茶。

「妳要吃完!在這裡面有什麼就吃什麼,妳不能挑食,妳會餓的。妳也不能生病,尤其像妳是個外籍人士。」

「謝謝妳,我還需要學習很多。」

一個星期過去,雪絲不曾出過那個房間,除了雅芳之外,只見到管理員及兩位指定送餐的囚犯。管理員是輪班制的,有一位是基督徒,時常面帶微笑來找她聊天,會過來看她,讓雪絲心裡感覺輕鬆很多。

「8005,有人找妳!」管理員一邊開門一邊說。

「早安!」雪絲忐忑地打招呼。

「妳好!妳有訪客,他說他是妳的律師。」雪絲跟在看守員後方,到服務台又被另一位看守員帶領到會客室。

雪絲說了謝謝,自言自語地往會客室走,我終於可以看見別人了,這律師是誰?辦事處跟我家人知道情況了嗎?

啊!這位是誰?又老又咳個不停,他找我有什麼事?雪絲心裡想。

「什麼?」護送的看守員問。原來,雪絲的自言自語有點大聲被他聽到。

「請坐,」那位律師指著他對面的椅子,然後向雪絲伸出手。寬廣的桌面上有錄音機,旁邊站著一位男員警。雪絲也伸手跟那名律師握手。

「我是法院指派給妳的辯護律師。」他以這些話和伸手的動作,來正式介紹自己,雪絲明白,但律師再往下說的話,雪絲就完全聽不懂了。

「你會講英語嗎?」雪絲問。

「一點點。」律師回答並用兩根手指比了比。

但雪絲用英語問律師需要什麼時,律師遲疑地無法回答。連兩位獄警也只是默默地觀看。

雪絲只能垂頭喪氣,嘆惜這得到又失去的機會。

誰能來幫我?有人來了,但我們又沒辦法溝通,「啊……我知道了!」雪絲說。其他三人嚇了一跳。

「我可以借用你的筆嗎?」她指著律師文件夾上的筆,也同時要了紙。

女員警看懂了雪絲的意思和想做的事,馬上拿紙和筆給她。

我需要有人協助,雪絲邊想邊在紙上寫:「我需要會講我的語言的人,或至少會講和翻譯英語的人,我需要人協助!」他們就這樣回去了,雪絲也被帶回房間。

前往地方法院時,雪絲坐在監獄的囚車內,雙手上銬。車上有兩排座位,面對面坐了很多人,像是坐在載客的吉普車上一樣,只是兩腳也都上了銬。其中有一位長髮散亂、有黑眼圈、像沒睡飽、嘴巴上方沒牙齒、下方牙齒又黑又爛、看起來像是精神有問題的女人。可能因為瘦小或是手銬鬆滑,她找到辦法把手鬆開,整隻手拉了出來,突然抓起坐在她旁邊女生的頭髮。車內尖叫聲四起,有人大笑起來,有人亂踢腳,也有人跟著抓頭髮,車內一時大亂,只有雪絲縮到旁邊怕被波及受傷。

車子的鐵門忽然打開,法警進入車內,車也忽然急煞,害大夥都擠向車廂前方,混亂也停止了。但包含雪絲在內的許多人都夾成一團,因為銬著手銬,所以他們的手腳都受了傷。大夥再重新坐好,車子繼續往目的地開,所有人維持安靜一路抵達法院大樓。

囚犯一個一個下車,也一個一個拿掉手腳的鐐銬,然後再一個一個送進一樓的拘留室,等待叫名字和號碼去開庭。他們在一樓,法庭室則在各個樓層。

有人來接雪絲,帶她坐上一部車,老律師已坐在裡面,還有幾個穿著正式上衣黑褲子的人。有個女人瞪著她,也有個橡膠人偶在車子裡。

雪絲靜靜坐著觀察四周,沒人出聲。由於手腳沒有上銬,所以她還可以整理一下頭髮。

「我可以叫妳雪絲嗎?」另外一位女性說。

「可以。」雪絲回答。

「我是檢察官。我們今天需要模擬當天發生的事情,還有一些問題,妳同意嗎?」

「可以,但是我需要一位律師。」

「妳已經有一位律師了,妳後方那位就是妳的律師!」

「可是我覺得他不是!他有去探視我,但他根本不明白我的話!妳可以幫我另外找一個會講菲律賓語或英語的人嗎?」

「嗯,我想想看我能做什麼。」女檢察官拿起手機撥了號碼通話中。雪絲完全聽不懂檢察官在說些什麼。過了一會兒,有另一個男人上車,坐到雪絲身旁。

「我是克立斯,是妳的翻譯人員。模擬時,妳講的話我會翻譯給妳的律師聽。」車子這時才開動,雪絲無奈之下只能同意,女檢察官已經盡量幫她的忙了,但是並沒有換掉律師。

有人拿了口罩跟安全帽給雪絲,叫她下車時要戴上,以保護自己。

當雪絲下車時,記者們一窩蜂的湧上拍照,前後兩旁都聽得到拍照的聲音。雖然有警察開路讓她過去,但雪絲突然感到害怕,因為她想到會不會有人拿槍、刀子、棍棒或其他方式來傷害她。

當雪絲回過神時,他們一群人已經在大樓電梯裡往上,有一位檢察官幫她脫下安全帽,讓她可以稍微正常呼吸,出了電梯門,雪絲知道他們是前往之前居住的公寓,位在8樓。

模擬過程中,雪絲知道他們詢問的問題和翻譯中間有很多錯誤,律師也不聞不問。雪絲感覺自己正向下沉沒,但沒人想救她。雪絲流下了眼淚,她想起大禹,大禹在哪?他怎樣了?有他的消息嗎?

就在雪絲這樣想時,女檢察官忽然抓住她的手臂說:「妳怎麼那麼傻?看來妳不是自己一個人做的!妳怎麼辦到的?誰是妳的共犯?」

雪絲覺得頭好痛、身體好累。一回到監獄房內,幾乎直接往地板躺下,但當她環顧四周時,所有的疲累又一下消失了。她發覺只有自己一人在這裡,雅芳不見了!

送晚餐人來時,她急問:「雅芳在哪裡?她自由了嗎?」

「沒有,還在這裡,她搬到隔壁房間了!妳還會見到她的。」穿橘色背心送晚餐的人回答。送餐的人也是囚犯,但因為受到官員的信任,她們可以進出各個房間,不需要獄警陪著。

夜晚變冷了,沒有風,雪絲感到呼吸急促。蓋被子時又覺得悶熱,不蓋又覺得冷。雪絲覺得身體不對勁,可能要生病了。她起來喝杯水,雖然不冷,還是把襪子穿上,蓋上被子讓自己流汗,過一會兒她就睡著了。

雪絲不知道在監獄裡不准把被子蓋住頭睡,管理員巡視點名時,喚不醒雪絲就用力敲鐵門。雪絲被鑰匙敲打鐵門的聲音給驚醒,趕緊起身盤腿端正坐好,她以為已經是早上了,要作晨間報到。

管理員看了沒生氣,反而笑說這裡不准蓋住頭睡,必須露出頭部。

雪絲點點頭道聲抱歉後再躺下去,但久久睡不著,乾脆躺著回憶起過去。雪絲想起她的孩子們、兄弟姊妹和所有親愛的人,包括大禹。她知道大禹是真正愛上她並接受她的孩子們,不在乎她們在菲律賓是過什麼樣的生活。

她還記得大禹去菲律賓度假,和她父母親、兄弟姊妹、孩子們住在一起有兩個星期。當她愉快地用電腦網路和家人視訊聊天時,她看得出大禹很高興地和她的孩子們相處在一起,打籃球、游泳,還常常在她妹妹家歡唱,當然免不了吃吃喝喝。雪絲的父親跟兄弟也一起和他喝酒。

真可惜,我真想和他們一起吃喝玩樂,跟他們在一起,不管他們要去哪裡。但是不可以,我不能回菲律賓,雪絲自言自語的低聲告訴自己。

眼淚就這樣流下,雪絲摀住嘴巴、蒙著臉嚎啕大哭,她需要大哭一場,至少可減輕內心的痛苦及失望,這些丟臉的事,會為她所有親愛的家人帶來龐大的恥辱。

他們還可接受我這個人嗎?這個問題縈繞在雪絲的心頭,令她憂心不已。

啊……雪絲甩著頭,把負面的想法全丟開,我要堅強,我不能失去理智,我要鎮靜面對一切、接受任何等待我的事情,雪絲告訴自己,也擦掉了臉上的眼淚。

過了幾天,雪絲調適自己,堅強並鼓起勇氣,去面對未來的挑戰!

「雪絲!」獄警叫喚。

「是!」真是神奇,居然叫我的名字,雪絲心裡想。

「妳有新同伴,換妳教導第一次進來的人,好嗎?」

「好的。」雪絲回話,可心裡想說,我怎麼教,我又不會講她的語言。啊!不管了,再看吧。

新來的一進門就站在門前,像雪絲之前一樣。

「妳好!來,過來坐我旁邊。」雪絲用手指著她旁邊的地板叫她坐。

新來的人依照她的話過來坐。女孩很安靜,眼角含淚地默默坐下,雪絲不在意,心裡明白每一個新人都是這樣。午餐送到時,女孩也沒動食物,雪絲也吃得很少,因為雪絲本來就食量小又挑食,只吃她喜歡吃的食物,所以常常剩很多。

剩飯剩菜照樣從鐵門的小洞口退出去。她不需要清洗,也好,這樣可省下清洗的水。水不夠用時,還需要申請打開水龍頭來補滿兩個水桶,洗澡時動作要快,才有足夠的時間儲水,雪絲最不喜歡的是室內充滿了廁所的臭味。

新來的女孩帶了兩件行李,美麗而乾淨的被子、衣服和用具。她彷彿有備而來,似乎要定居在這裡,看起來生活過得不錯。她不會超過25歲,皮膚細嫩白皙,短髮及肩,尖尖的鼻子,漂亮的大眼睛,是標準的台灣女孩。她將盥洗用具放到雪絲的用具旁,把衣服整齊疊好。靠自己觀察,沒開口問也不必教,可能她知道兩個人不同國籍會有語言障礙,就自己處理,沒理睬雪絲。

午餐後有2個小時的休息時間,雪絲準備好寢具就躺平。那個女孩有樣學樣,準備寢具在雪絲的旁邊躺下,背對著雪絲。

2小時過去,她們同時起來,收拾寢具,也同時併排而坐。偶爾互看一眼,彼此相視而笑。

新進的人來來去去,雪絲在那個房間已大約2個月了。現在住了3個人,跟珍和琳住在一起。她們是一起進來的,不算是新人,因為她們曾獲得自由,但又再次販賣管制藥物與使用毒品,第一次被關只待了幾個月。這次是第二次進來,應該會被關更長的時間。其中一個說在監獄裡可能再待5年,另一個是12年。她們還有一個同伴沒被逮到,所以安排跟雪絲同一間,在等待開庭。

「雪絲,8005!」獄警喊她。

「有!」雪絲也大聲回應。

「快打包妳的東西跟我一起來。」獄警命令。雪絲伶俐地翻開被子,將她極少的衣服、用具包裹在棉被中,再站起來,走向打開的鐵門。

獄警帶著雪絲走過幾扇鐵門,停在記有R7的鐵門前,站在門邊讓雪絲進入。雪絲一進門就見到雅芳笑著看她,在另一個角落,那位台灣女孩也笑著看她。雖然裡頭有很多人,但雪絲不怕,因為她們曾短暫住在同一間房,彼此相處得不錯,尤其是雅芳,她教了雪絲不少事。

「雪絲妳好嗎?」

「還好,妳呢?妳好嗎?」

「我有找妳,我回來時,妳不在房裡。」

「我和妳一樣,現在我們都在這裡了。」雅芳回答。「妳可以開始寫信,寫給妳家人,也可和訪客會面。我老公和兩個女兒都來探視過好幾次了。」雅芳再繼續說。

「真的喔!妳好好。我在台灣沒家人,除了大禹外,可是他都沒有消息。」

「他會來探望妳的,妳等著。」雅芳安慰著。「況且妳才搬過來,他還沒收到法庭通知單,一會兒會有文件送來給妳簽。」雅芳接著說。

「我是婉珍,和雅芳在外面原本就是朋友。她告訴我有關於妳的事,妳可以把妳的用品放在我的箱子上。等有人來探望妳時,再叫他們幫妳買箱子,雜貨店就在會客室旁邊。幸好,妳也到我們第7室這裡了。」

「對呀,謝謝妳們倆的照顧。」

「沒什麼,妳知道嗎?我會講英語!」

「真的嗎?」雪絲高興地對婉珍說。

「不是講得很好,只會簡單的字詞,我曾在幼兒園工作,跟外籍老師學的。」

「妳講話真可愛。」雪絲說。

「謝謝,妳溝通有困難時可以找我。」

下午會客時間快結束時,有獄警來開門,叫雪絲的名字說有訪客。雪絲欣喜、害怕又想哭的走出去,跟隨著獄警。

「喂!」因為鐵門已關閉上,裡面有人舉著拖鞋大叫。

「怎麼了?」獄警生氣的問。

「不好意思!雪絲的拖鞋。」

「什麼?妳沒穿拖鞋?」獄警問雪絲。

雪絲的拖鞋從送餐的洞口傳了出來,裡面的人大笑一場,獄警不禁微笑叫雪絲快點穿上,時間快來不及了。

她們進入一間專用會客室,訪客在這裡等待,所有人一一和她握手後,就圍著大桌坐下來。大桌上又有錄音機,旁邊站著一位員警。

「我們是菲律賓駐台代表處的代表。」

看起來都是華人,雪絲內心想著。

「我是許律師,這位是Aries,菲僑援助(Assistance to Nationals, ATN)的人員,最後是妳的新律師朱律師。我們接到法院通知說可以來看妳,也安排了妳的開庭日期。」

「大禹知道嗎?」

「知道,我們收到通知後立刻撥電話給他,告訴他妳在這裡,也告訴他要怎麼過來。」Aries回話。

「我們覺得大禹也滿辛苦的,記者每天圍著他。我們也沒辦法跟他親自見面,好在他沒有關機,就像在等人通知他可以來見妳了。」許律師說。

雪絲對他們講的話不感興趣,她只想見大禹,她的老公。她知道訪客還想問她很多問題,但他們發覺她沒有心情聽,就先告辭了。雪絲也回去她的囚房。

「妳的律師?」婉珍問。

「是,和菲律賓駐台代表處的代表們。」

「菲律賓駐台代表處?什麼?」

「啊……不要管了。」

婉珍想追問,但雪絲先回話。雪絲知道她這樣有一點沒禮貌,但她當時只是想安靜下來。

「不要再問了好嗎?我有點不舒服。」

婉珍說:「沒問題,不打擾你。我明白,休息吧。」

晚餐雪絲沒吃,無論同伴怎麼勸她都搖頭。

有人刷牙也有人準備躺下,水已經不受限制,無論想要擦身或淋浴都任由妳使用,也不必儲存用過的水來沖廁所,雪絲終於感覺到身體很乾淨。

大多數人都睡著了。有幾位躺著看書,但雪絲還是瞪著牆壁,背對著台灣女孩。她們兩人還是沒講過話,連她的名字都不曉得,可是互看時一定會微笑。

「雪絲。」台灣女孩悄悄地說。

雪絲轉身想問什麼時,婉珍已先講話。她真的很愛講話,但雪絲對她很放心。「不要再跟雪絲講話,讓她想一想,我們明天再跟她說話,好嗎?雯兒,妳去睡吧!」婉珍命令著說。就這樣,雪絲終於知道「台灣女孩」的名字了。

雪絲閉上眼睛,但思緒清醒得很,她想著大禹,想見大禹和他說話,問他怎麼打算,問他們上次在偵訊室見面之後發生了什麼事。「親愛的,你什麼時候來見我?」雪絲輕輕地問,彷彿她老公可以聽到。

雪絲和大禹的關係已有一段時間了,大禹說:「親愛的,你是我的合法妻子,我是妳的合法老公,我愛妳。」雪絲知道大禹是愛她的,他們時常一起出現在任何場合,大禹會驕傲地向他的同事老師或老外朋友介紹她:「她是我的妻子雪絲,可愛的小傢伙。」因為雪絲體重只有43公斤,身高155公分。而大禹身高有183公分以上,身體壯健,微胖,有美麗的藍色眼睛,鼻子尖尖,肚子大大的,有點肌肉,常打網球和籃球,偶爾踢足球。問題是他喜歡喝酒。剛開始在一起時,大禹就告訴雪絲,不要叫我別喝酒,但我可以試著少喝一點。當時雪絲同意,後來也習慣了。他們同居快6年,悲慘的事件才發生,導致他們兩人分離。

2001年8月,雪絲來到台灣。她在菲律賓簽下合約要來臺灣照顧一位女性長輩,但是抵達時,她看見的是一位7歲的女孩、一位5歲男孩,以及一對6個月大的雙胞胎女嬰。

當晚先讓雪絲休息,但第二天早上6點,雪絲就被女雇主喚醒,讓她抱其中一個女嬰,另一個由女雇主自己抱著,5歲的小男孩則抓著母親的衣服。

「跟我來,」女雇主說。雪絲跟著去,她把安娜放入嬰兒床內,雪絲也把抱著的嬰兒放下,然後匆匆到廚房去。「快來幫我,兩個小孩快遲到了。」小男孩已坐下等待早餐,「妳去叫醒愛米莉,吃完早餐後我就送他們去等校車。」

「是,遵命。」雪絲趕緊上樓去。有十多個階梯,上下樓讓她就覺得氣喘。

弄好孩子們送上車後,女雇主回到屋裡,就把雪絲從廚房裡叫出來。

「雪絲,妳等一下再洗,先過來,我有排個時間表給妳。」

原來雪絲還沒到這裡時,女雇主已安排好時間表。雪絲看完後,覺得還沒開始做就已經感到累了。但雪絲對自己說,沒關係,我可以的,我要忍耐,為了孩子們的前途,為了付清菲律賓仲介費的債務。

早晨5點,雪絲就起床了,準備牛奶給雙胞胎嬰兒喝。如果其中一個醒了,就會抱起來放入嬰兒床裡,讓還在睡的留在母親身邊。這才到廚房準備早餐給男雇主吃,他是最早出門也是第一個吃早餐的。6點鐘,餐桌上已準備好4人的餐點,以及小孩要帶去學校的書包。女雇主下樓時,她也換好衣服,把留在她身邊的嬰兒放進嬰兒床裡。嬰兒床有分隔,醒來的嬰兒才不會吵醒還在睡的那一個。女雇主坐在餐桌的塑膠椅子上,雪絲默默等待女雇主對她準備第一餐的反應。

雪絲忘了身份,不應該期望和雇主同時進餐。

「為什麼桌上有4個盤子?」雇主問。

「啊,對不起。」雪絲簡單地回答。

「好了,妳去照顧嬰兒。我們吃完會再叫妳。」女雇主說。

「遵命。」她回頭到嬰兒床那邊收拾散亂的玩具和衣服。

母子三人離開後,雪絲收拾餐桌,桌上只剩一碗粥跟半塊煎蛋,那就是她的早餐。

按照雇主的工作表,主要是照顧雙胞胎嬰兒,那當然很重要。兩個嬰兒如果睡著了,她要先把髒衣服丟進洗衣機裡洗,再清掃整個家。「好在這個家並不大」,雪絲低聲地說。

問題是雙胞胎嬰兒一起哭的時候,工作表上沒寫到!雪絲習慣了帶小孩,她也是母親,這沒什麼,但這是兩個6個月大的嬰兒呀!

我的天呀!雪絲趕緊跑去看雙胞胎嬰兒,尿布濕了快換新的,肚子餓了就泡牛奶給她們喝。要是抱起一個,另一個就要放在嬰兒車上。還是哭不停,就要同時抱起兩個嬰兒坐到沙發上。抱起兩個嬰兒蠻重的,一個差不多6公斤,雪絲又那麼瘦小。她抱著一個嬰兒坐在沙發上時,還要用腳推著另一個放在嬰兒車上的嬰兒,三個人同時搖動,等到兩個嬰兒想睡或想玩時,才放回嬰兒床,雪絲再繼續清掃。

女雇主過了幾小時才回到家,帶著蔬菜、魚、水果及其它午餐和晚餐要吃的東西。換雇主照顧雙胞胎嬰兒時,雪絲就去廚房準備午餐。雪絲動作敏捷,所以男主人和兩個上學的小孩還沒回到家時,她就把飯菜煮好了,也準備好餐桌。4個盤子、4雙筷子、4個杯子等。等待時,就把洗衣機裡的衣服拿出來晾乾。

男主人一到家,女主人匆匆到廚房叫雪絲準備一個毛巾,放入一個溫水洗臉盆拿給男主人。男主人接了後直往浴室去。校車的喇叭聲響後,兩個孩子會按門鈴。男雇主剛從浴室出來,換小孩子進浴室裡洗手後,就趕緊衝出來到餐桌坐下,和父母親一起吃飯。雪絲在廚房裡洗燒飯用的鍋子等,男主人說「雪絲妳過來一下。」

雪絲趕快過去,她在想是不是有煮錯或做了什麼事讓男雇主不滿意。

「有什麼事嗎?」她輕聲的問。

「妳怎麼不坐下來和我們一起吃飯呢?」

「我還有事要做,而且時間還早,等你們吃過之後我再吃。」

「什麼還早,都過了12點呢!」

「謝謝老闆,我先去做完事情。」

女雇主接著說:「讓她在廚房裡吃吧,她新來可能也不好意思。」

說真的,雪絲肚子已經餓了。從離開菲律賓飛到台灣,她吃進肚子的食物不多。她們有停留在仲介公司裡吃了點麵包跟汽水當作晚餐。到達雇主家時又沒請她吃晚餐,她也不好意思要食物,而且那時她也想休息了

吃完午餐,男雇主又出門了,女雇主及孩子們要休息。雪絲要繼續做事,工作表上還有幾樣事情沒完成,她不敢停下來休息,怕雇主責罵。

當女雇主及孩子們睡著後,雪絲將洗衣籃子裡的衣服放進烘乾機裡。烘乾機上寫的是中文字,雪絲看不懂就按來按去,才終於按對運轉了!那些衣服可能是昨天洗的,因為在雪絲晾她洗的衣服之前,那些就已收拾放在籃子裡。隨後她拿起拖把拖客廳、餐廳及廚房。拖好了又回到烘乾機前收衣服丟進籃子裡,然後一一折好收進抽屜。需要燙的衣服另外放,大部分的衣服和褲子都是男女雇主的衣服。

2點過後,女雇主下樓,4個小孩還在睡覺。女雇主穿著漂亮的衣服,腳上還穿著大概有3、4吋的高跟鞋,沒化妝但有塗口紅,短髮梳得很整齊。

「雪絲,先給妳看家了。如果有問題,妳可以到隔壁去求救,她是我阿姨。」雇主說。「孩子們還在睡覺,妳先上樓去陪她們吧。」但是雪絲上樓時,孩子們都醒來了。

第一天,她要怎麼帶4個孩子?雪絲先抱起一個嬰兒,把門鎖住,趕快下樓把嬰兒放進嬰兒床裡,再跑上樓抱起另一個嬰兒,把門又鎖上再下樓放入嬰兒床。她第3次上樓時已在喘氣,帶著兩個小孩從樓上下來。雪絲會害怕,擔心小孩下樓時跌倒。7歲的愛米莉還好,但她擔心5歲的男孩,就慢慢牽著手下樓。

雪絲不知道夫妻兩人幾點回家,但她該煮飯了,工作表上有寫6點鐘就應該準備好餐桌。

熙安是小男孩的名字,有夠頑皮但動過心臟手術,所以家人都不會罵他。愛米莉跑到洗衣間生氣地喊熙安,雪絲跟過去看,發現愛米莉一邊敲鄰居的門,一面大喊奶奶!奶奶!

門打開之後,是一位老奶奶,她看了一下雪絲。「怎麼了?」老奶奶問。

愛米莉說:「熙安很煩,媽咪叫我不要理他,可是他拿東西打我。」

「好了,回去吧,我跟妳進去,妳媽咪呢?她去上班了嗎?」老奶奶沒聽到任何回應,她又問「雙胞胎妹妹還在睡覺嗎?」

雪絲這才回答說「沒有,她們在玩。」

奶奶進去時,看見熙安擠進一個角落,但她沒管他,就直接去看雙胞胎嬰兒。

「妳什麼時候來的?」她問雪絲。

雪絲回說「昨晚,差不多6點鐘。」

「什麼?妳知道現在該做什麼了嗎?」就趕雪絲進廚房,說她負責照顧小朋友們,雪絲鬆了一口氣。

有了老奶奶的幫忙,雪絲準時把晚餐準備好,等待雇主回來時,還有時間和奶奶聊天,兩個人一起照顧4個孩子。

「妳叫什麼名字?從那裡來的?」

「我叫雪絲,來自菲律賓。」

「喔,希望妳能待久一點」

「為什麼?」雪絲問。

「妳來之前有一個是來自印尼,還有一個來自泰國,妳是第三個了。」

「她們現在在哪裡?」

「第一個才來一個月就生病,這裡有小朋友,所以她不行,就被送回仲介公司而且送回家了。所以再申請了另一個新人,第二個來住了兩個月也被送回仲介公司,因為她不會煮飯也不喜歡小朋友。我也會像今天一樣過來幫忙,反正我也沒事做,我們只有夫妻倆人,孩子都長大成人了。」

雖然談話的時間很短,雪絲有些想法,這兩人沒待很久,有可能是因為這工作太辛苦,也有可能她們很類似,本來簽的約是看護老人家而不是照顧幼兒。

「奶奶,我的雇主有父母親嗎?妳和他們是什麼關係?」雪絲問。

「有,男主人是我侄子,他父親是我弟弟。女主人也有父母親,但是他們住得很遠,很少來這裡。」

「原來是這樣,奶奶,您弟弟住的地方也離這裡很遠嗎?不好意思我問那麼多。」

奶奶沒回答,過了一會兒就說她也應該回去煮飯了。

「謝謝奶奶,小朋友們很喜歡您,都抱著您,連兩個嬰兒都不哭。」

「希望妳會喜歡我的孫子們。」奶奶合掌說,再走回去隔壁家。

「晚安!」雪絲見到女主人開門就說,但女雇主沒回應,直接轉向小朋友們。愛米莉忙著看電視,一個女嬰睡著了,另外一個在玩,只有熙安跑過去迎接媽媽。

男主人回來時,愛米莉馬上站起來去親爸爸,她的父親也在孩子額頭上親了一下,一個個摸了小孩子的頭才上樓去,他下樓後就直接進廚房,剛好遇到要出來的雪絲。

雪絲說了聲「先生晚安」,男主人也回聲晚安。

就和早餐、午餐一樣,晚餐都準備好擺上桌了,就等大家坐好用餐。男主人又請雪絲一起坐下用餐,雪絲還是拒絕,說了謝謝,等全家吃完,收拾桌上東西後才在廚房裡吃。她在清洗餐具時,會煮熱水來消毒兩個嬰兒的奶瓶,數量還滿多的。

廚房整理乾淨後,晚上7點鐘就要給小朋友們洗澡。女主人敏捷快速地給大女兒洗,叫雪絲一邊看著學習。小朋友必須等穿好衣服、連腳趾頭都擦乾才能出浴室。浴室很大一間,沐浴用的東西如吹風機都放在裡面,浴巾也整齊地疊放著,睡衣也準備好了,小朋友洗完澡就穿上睡衣。

為什麼在晚上洗澡?雪絲問自己,不要管那麼多,那是女雇主的命令,她得遵守。時間是30分鐘,頂多再多一點時間就要洗完。洗完澡,女雇主就帶小朋友上樓睡覺或看電視。二樓有兩間臥房,一間是男主人的私人房間,常常是關閉的。另一間臥房很寬大,有兩張嬰兒床,以及上下舖給7歲的愛米莉和5歲的熙安使用,有一組桌子和小椅子,還有一張雙人床。

晚上約8點鐘,雪絲才處理完廚房和浴室。女雇主有叮嚀浴室必須擦乾。

樓梯下有一個小空間給雪絲作為寢室。床底下可放衣服等東西,床上有枕頭、被子和薄薄的床墊,對於疲累的雪絲來說已經很柔軟了,躺下感覺很舒服。

突如其來的,寢室裡突然有聲音響起,害雪絲差一點從床上跌下來。

「雪絲,妳有看見床邊的熨斗板嗎?」女雇主問。雪絲環視才發覺有熨斗板、熨斗及衣服在她旁邊。

「有!」哇!這麼小的空間還有對講機。雪絲低聲的說,我還想說我可以休息了!不到一個小時,雪絲把燙好的衣服掛在樓梯旁邊的衣櫃。她進廚房喝杯水,走回來時突然碰到男雇主。

「妳還沒睡啊?都9點半了,快去睡吧!」男雇主大聲說。然後直接走出門外,還帶著一個像醫生用的手提包。

啊!男主人是醫師,女主人是做什麼的呢?雪絲問自己。

第一天雪絲覺得好累,一躺下去就睡著了。第二天又得早早起床,可能持續下去後,動作就會比較快。

一個月過去了,雪絲熟練了每天的工作,她好感謝沒被主人罵。有一天,雪絲和他們全家人到女雇主娘家去。男雇主自己開車,雖然路途遙遠,但一路上沒什麼問題。

他們在那裡過夜,雪絲不必看顧小朋友們,那裡有許多人幫忙照顧,但是她被派到廚房幫忙煮飯。煮完飯後,大家坐下來用餐,除了雪絲和另外一位女孩之外。那女孩會講她們的話,可是雪絲不知道她是否為外籍人士。等大家吃過後,雪絲和那女孩才用餐。大家上樓時,雪絲的女雇主交代她要幫忙清理廚房。交代的工作做完後,兩個人才一起去樓上。那女孩帶雪絲到她的寢室,兩人一起就寢,但沒有交談。

第二天,雪絲還是有工作表。早上起床後,雪絲就進廚房準備早餐。用餐後開始清理打掃女雇主娘家的四層樓,雖然她們是兩人一起工作,但要做的事情很多,一整天下來還是累翻。

雪絲的肩膀、背部及腰部都很痠痛,但她默默承受下來。就算回到她們自己的家,雪絲還是要替小朋友們洗澡再去燙衣服。晚上睡覺前一定要燙完衣服。雪絲幾乎不能擺動她的手,肩膀彷彿要斷了,但她還是要照工作表完成工作。

雪絲的身體疼得受不了。雇主們吃早餐時,雪絲向雇主們說她無法抱嬰兒,怕摔到她們。

男雇主馬上到樓上,叫雪絲進去那道通常關起來的門裡。原來裡面都是醫療器具,有量血壓器。男雇主在她身體痠痛的部位貼了一些像電線的東西。雪絲不知道那些是什麼,但有很多線。雪絲覺得像被電到,但電力很弱,電療10分鐘再叫她喝止痛藥。

雪絲覺得身體要發燒了,但她還是很盡責地做她的工作。雪絲看見女雇主板著臉。男雇主叫她去休息,女雇主就更生氣而不高興。

雪絲繼續為雇主工作了2、3個月,但女雇主時常罵她,她盡量討好雇主。她工作很累,3個月來都沒有休假過。3個月的薪水,已經讓她快還清菲律賓的債務了。沒有什麼大筆扣款,一個月扣5,000元,1萬元寄回菲律賓,留下500元放在皮夾自己用。

有一天,台灣仲介公司的人打電話給雪絲,而不是找雇主談話。

「喂!雪絲,我聽說妳生病了。」

「對啊!我現在沒事了!只是全身很痠痛,大概是太疲勞吧!先生,為什麼我是照顧小朋友?我簽的契約是看護工,是照顧老人家的。」

「妳在抱怨嗎?妳的雇主抱怨妳做事太隨便,麻煩妳認真點好嗎?」

「好的!請問打掃雇主的親戚家也在我的工作範圍內嗎?」

「妳在說什麼?總之妳做事要認真!」就掛掉了電話。

「抱歉,我會好好做事的。」雪絲向雇主們說。女雇主點頭,男雇主沒有反應。

雪絲還是沒有休假。週日她們到男雇主父母親的家中,小小的平房只住了兩夫妻,父親健康靈活,母親坐在輪椅上。她們有帶食物給兩老,雪絲把這些放在桌上。吃完飯後,雪絲也收拾一切,雖然爺爺說把東西放進廚房裡就好。

爺爺和兒子一樣講話和藹溫順,雪絲真希望他是雇主而老太太是看護的對象。那才是她簽約的工作。

雪絲第4個月還是沒休假日。她不知道要怎麼聯絡仲介公司,她怕被罵。如果她說要打給仲介公司,雇主一定會問為什麼。她又不能說請帶她去為真正的雇主工作。

某天仲介公司的人來到家裡和女雇主商談,雪絲對兩人的談話帶有懷疑。忽然間,隔壁奶奶也過來參與兩人的談話,她不斷搖頭。老奶奶對雪絲有好感。雪絲看見女雇主從大信封套裡拿出她的護照和其他文件給了仲介。

那是我的信封套啊!雪絲對自己說。為什麼?她們要做什麼?她們為什麼進我的寢室裡拿?為什麼不直接跟我拿?

雪絲坐立不安。仲介公司的人離開了,女雇主也出去,而男雇主則上樓。

她趕快哄嬰兒們睡,另外兩個不在去上學了。她提前去洗衣服,奶奶在外面抽菸,等著她把衣服洗完。

「兩個寶貝睡著了嗎?妳今天這麼早來洗衣服。」

「是的,奶奶。等我把昨天洗的衣服丟進烘乾機裡後,就要去準備午餐了。」

「妳的雇主都出去了嗎? 」

「女雇主人出去了,男雇主還在樓上。奶奶,有什麼問題嗎?」

「我不知道!妳的女主人彷彿不喜歡妳,說什麼妳太矮,要仲介公司換個新人。但仲介公司說暫時還要等,若有人就會撥電話過來。」

雪絲請她看一下兩個嬰兒,就趕快去附近的7-11便利商店,撥電話回菲律賓,要了玫瑰的電話號碼。她妹妹覺得很奇怪,雪絲只有週日或匯款時才會撥電話的。

12月5日,女主人就發薪資給雪絲,雪絲覺得很奇怪,她通常是每月12至15日之間才能領到薪資。令人驚訝的是,薪水全數無扣款,還多加了5,000元,以賠償她都沒有休假日。

雪絲明白了一切,女主人要遣送她回菲律賓。她從老奶奶講的話,還有全額的薪資中可以得知,雪絲確定了女雇主的計畫。

雪絲照常做事,等待機會向女雇主說她要去打電話回菲律賓,女雇主知道雪絲領薪水後就會撥電話回菲律賓,就很放心地讓她去,還送她一張200元的儲值電話卡。

但雪絲出去不是打電話回菲律賓,她是撥電話給玫瑰。她跟玫瑰講了整個狀況,玫瑰再提供給她美麗安的手機號碼。雪絲又撥電話給美麗安,美麗安說可以帶她去餐廳工作、洗碗盤餐具等,2小時就可以馬上賺300元,也可以暫時住在她們那裡,但不能長久居住。

雪絲不認識美麗安,但只能相信她,因為她真的不想回菲律賓,美麗安答應可以隨時去接雪絲。

回去後,雪絲假裝很高興地問:「老闆娘我什麼時候可以去匯款?因為我有說妳提早發薪水給我。」因為是雇主帶她去銀行匯錢回菲律賓,所以會由女雇主向銀行人員說明,雪絲只需要簽名等待收據,然後兩個人再一起回住處。

「我現在忙,改天吧。」女雇主說。

「好的,沒問題。」雪絲回答。

其實她不想寄錢回去,還好女雇主拒絕今天帶她去。她需要錢,等她有找到工作再匯款吧。雪絲想逃離雇主嗎?

雪絲需要比雇主先行動,但雪絲不知道他們什麼時候會行動。但她肯定老奶奶知道,等一下老奶奶會過來。

「奶奶,來坐,喝杯茶。」

「謝謝,雪絲。」奶奶黯然回答。

「奶奶,真的很不好意思,常打擾您,多謝您的幫忙,可以讓我輕鬆一下。」

「那沒什麼,妳知道嗎?比起先前來的外籍勞工,我很喜歡妳。我就不明白妳那位女雇主!我姪子又不管,他不想用家庭幫傭,他認為他的太太應該帶小孩和管家裡的事。但你的女雇主需要人來幫她,她就自己想辦法請幫傭。」

「原來是這樣,那您知道我什麼時候會被送回菲律賓嗎?我也好想家了。」雪絲假裝愉快地問。

雪絲從奶奶那裡得知什麼時間回菲律賓後,就開始做出規畫。她向奶奶說了聲要去買糖果,就真的去附近的7-11便利商店買了糖果,然後再到火車站去。她仔細觀察火車站裡的環境、招牌和標誌等等,按照美麗安吩咐她的細節,再趕快回到雇主家。

「謝謝奶奶,明天可能不會再相見了,仲介公司的人明天可能就會來接我回去。」「什麼?」「我是說有可能,說不定我們明天還會再見。」奶奶輕輕拍了雪絲的手臂。

雪絲給奶奶一個擁抱,細心地送奶奶到門外去。雖然覺得很累,雪絲照常做完她的工作,準備晚餐,給小孩子洗澡,把衣服燙整齊。女雇主看不出有任何異樣。

12月8日晚上,雪絲還沒睡。她把她全部的東西收進她到這裡時用的提包。東西不多,她可以把提包背起來。她從自己的房間出去拿了杯水喝,彷彿小偷一樣,東張西望,怕有人看到她。雪絲開抽屜拿出她的護照,她曾看見女雇主將她的護照放進這裡。

她擔心仲介公司會提前來接她,她應該先行動。12月10日,雪絲來台滿4個月。12月9日早上5點,雪絲已準備要離開。火車6點15分會到。她如果不上樓抱雙胞胎妹妹,女雇主一定會叫她。反正去火車站只需要1、2分鐘,進去月台後就看不到人了。

在等待的時間,她先到廚房準備煮粥,可用自動計時器。還煎了4顆蛋、把肉鬆放在盤子上、擺好桌上的碗筷。雪絲也把兩位小學生的制服、男雇主的襯衫都準備好,掛著等他們穿,鞋子也都排在樓梯間了。

雪絲寫了一張字條:「抱歉老闆及老闆娘,我不想回菲律賓。」就這樣拿起提包出門,走到火車站去。

到了火車站不久,火車就到站,雪絲趕緊進車廂後才鬆口氣。她想:男雇主這個時間應該已經下樓,但沒看到我,會認為我在洗衣間裡。女雇主一定會很生氣地喊叫,她應該開始抓狂了!

雪絲在火車上想著事情的經過。希望奶奶沒事,希望奶奶別多說話,奶奶並不知道我要離開。雪絲也想著她現在要去的地方。

到達約好的火車站後,雪絲趕緊下車找公用電話撥給美麗安。

美麗安問:「妳現在在那裡?」

「我已經到楠梓站。」雪絲回答。

「等我10分鐘,好嗎?」

「好的。」雪絲說,但她全身一直發抖,不知道怎麼了,心臟像要爆炸似的,跳的很厲害。

「雪絲。」女人說。

「妳是美麗安嗎?妳真像台灣人,穿著也像她們。」

「一定要的呀,來,妳戴上安全帽坐後座。」

「妳有機車嗎?有駕照嗎?」

「別傻了,這是輕型摩托車不是機車!」

「還不是一樣!」雪絲笑說。

到了美麗安的住處,雪絲看見幾位女性、一個3個月大的嬰兒以及屋主老先生。她借用美麗安的手機撥了電話給玫瑰,告訴玫瑰她已經和美麗安會合,玫瑰只吩咐她要小心謹慎。

美麗安也打了個電話,但一下子臉黯淡下來,工作已有人做了。她又撥了幾通,也是同樣的情況。所以雪絲沒有工作可做!更糟的是,美麗安和麗莎告訴雪絲,她們等下都要離開,晚上沒人留下來,所以她不能待在那裡。美麗安也沒解釋情況。雪絲怎麼辦,她要到哪裡去?人生地不熟的,她該怎麼辦?

「有了!」麗莎說「我有一位朋友,我們找他幫忙。」

「誰啊?」美麗安問。「妳怎麼會有秘密朋友?」

「一個美國人大禹,我還沒見過他,但在電話中跟他聊了一個月,還滿談得來的,妳覺得呢?」麗莎問。

「我有其它選擇嗎?美麗安沒有辦法,我又不能跟妳們走。我不想睡馬路邊,更不想回雇主那裡,妳快點撥電話吧!」雪絲說。

「妳又沒瘋,如果回雇主那裡,妳會被抓走、遣送回菲律賓的。」艾蓮說。

「對啊!雇主就是要遣送我回菲律賓,我才要逃跑。」雪絲說。「麻煩妳們快撥那支電話號碼。大家幫幫我好嗎?」雪絲拜託說。

麗莎說「他11點起床,下午要上班,上班時他是不開機的。」

「現在10點半了,馬上就打電話吧。」艾蓮命令說「妳不要再等了。」

「好了,好了,馬上撥,現在我又多了一個人跟我競爭。」她微笑地說「沒事的,我的同胞。」

「喂!」對方接了電話。

「嗨!大禹,我是麗莎。」

「喔!麗莎,是妳,有什麼事嗎?這麼早打電話來。」

「我們需要你幫忙。」麗莎說。

「什麼?誰是我們?」

「我的朋友雪絲,她沒地方住,想請你幫我們,只要一晚就好。」

麗莎大概解釋了雪絲的狀況,但沒有說得很清楚。大禹同意了,叫她到火車站等他過去接。

約好的時間到了,美麗安送雪絲去,吩咐到那裡一定要撥電話通知後就離開了。雪絲很無奈地想,大禹真的會來接她嗎?還是這只是朋友們一起欺騙她而已,並沒有美國白種人會出現?

天氣很冷,艾蓮看她可憐,所以給她一件褐色的舊外套,穿在她身上很合身。

她站起來時看到有位男生,胖胖的,穿綠色外套,手上拿著安全帽,東張西望。

對方走到她面前時,雪絲注意到他眼眶中是一對藍色的眼睛。他有灰色頭髮,身上飄散著啤酒味。

「嗨!妳是雪絲嗎?」

「是,我是雪絲,你是麗莎的朋友嗎?」

「對!我們走,我兩點要上班。」彷彿雪絲是他的老朋友般。啟動他的125機車就走,到達他的租屋處,是一間套房。兩人坐下來,雪絲看著大禹整理他教書要用的東西,換了衣服,走進廁所,出來時已煥然一新。

「下課後我們再聊,我6點半就回來了。如果妳肚子餓,可以自己開冰箱找東西吃。」大禹說。

大禹離開時,雪絲鬆了口氣,她提心吊膽的情緒終於放下,但她心裡的疑問很多。大禹要怎麼幫助她?讓她住一晚之後呢?大禹真的把手機關了沒帶去上課。她借用大禹的手機撥給美麗安、麗莎和艾蓮,但都沒人接聽。她們三人在哪裡?為什麼不接電話?

雪絲進入大禹的房間,她嚇了一跳!裡頭亂七八糟,彷彿有許多貓咪在追殺一隻老鼠似地,天翻地覆,衣服丟的到處都是,還摻雜了菸酒味!這個人怎麼不會清理,也沒有廚房,他在哪裡煮飯?雪絲在心裡問自己。

雪絲開始打掃房間和客廳,幾乎沒什麼擺設,只有一台小音響和幾片CD。陽台有台舊的洗衣機。雪絲將髒衣服丟進洗衣機洗,再拿出來晾乾。她也打掃了洗手間,看到大禹的香水,就拿來噴房間,再把門關上。

肚子餓了,雪絲就去打開冰箱,裡面有麵包、芭樂、果凍、瓶裝可樂和啤酒。她吃飽後坐下休息,不知不覺中就睡著了,等她清醒,天色已暗。她張大眼睛,看見大禹坐著看她睡覺,驚訝地爬起來,還差一點從長沙發摔下來。

「謝謝妳幫我打掃這裡。很髒亂,對不對?妳會不會累?會不會餓?」大禹連連問。

「沒關係,反正我沒事做!」「累嗎?」「很累,這幾天都沒好好睡過。」「餓嗎?」「很餓,從昨天都沒好好吃一餐。」雪絲跟他講話,就好像認識他很久了。

大禹對她露出可愛的微笑,邀請她一起去外面吃晚餐。雪絲換穿一件合身褲子和黑色上衣,看起來有點性感,把她的長髮放下來再戴上髮箍,但出門時還是穿上艾蓮送給她的外套。大禹則穿上昨天那件綠色厚外套。

大禹帶著雪絲到一間酒吧餐廳。他點了炒飯、雞翅、啤酒和鳳梨汁給雪絲,還點了壽司及生魚片。

吃完飯他們繼續坐在那裡,原來大禹喜歡聽音樂。他喝完第二瓶啤酒才回家去,但沒有喝醉。

回到他的住處,大禹換上短褲和T恤,從房間拿出枕頭和棉被放在長沙發上,叫雪絲進房裡睡。「妳睡房間,我睡這裡,我們明天再聊。」他說。

雪絲回說「沒關係,我可以睡沙發上。」

「不不不,我堅持妳進房間睡,我是男人。」他笑說,還開玩笑地秀給雪絲看他手臂的肌肉,雪絲笑著對大禹說了晚安,才進去房間。

「晚安,艾琳。」大禹回應。

什麼?我是雪絲!他老婆或女朋友應該叫艾琳吧,不管他。雪絲沒再理他。這就是雪絲進入大禹生活的第一夜,他們兩個一起約會吃晚餐,可是並沒有正式聊什麼。

「早安,艾琳。」當雪絲走出房間時,大禹打招呼說。

「我不是艾琳,我是雪絲。」她有點生氣地說,但還是對大禹說了早安。

雪絲已換好衣服。大禹穿著他昨晚睡覺時的衣服,和雪絲去麥當勞吃早餐。吃完還外帶回去,作為午餐。怪不得他住處沒有廚房,大禹都是到外面吃或叫Pizza回來。

雪絲再撥電話給美麗安,但還是沒人接聽電話。她怎麼了?還說隨時都會聽電話,可以隨時到她那兒去,但怎麼都找不到人呢?

「有什麼問題嗎?」大禹關心的問。

「我沒地方住,也沒有工作可以賺錢,現在又聯絡不到美麗安,她答應幫我找工作的。」雪絲抓著頭髮,內心焦急,讓她很想哭。

「發生什麼事了?」大禹問。

雪絲開始從頭講給大禹聽,從她抵達台灣到最近離開雇主的過程。大禹注意到雪絲手臂上有快癒合的傷口,問她是否被雇主打傷。雪絲搖頭,是雇主的兒子熙安,他用玩具打傷的。「這沒什麼,我煩惱的是現在。」

「留在這裡。」大禹說,「我們再來處理」。

「你確定?」雪絲問。

「我確定!如果妳不怕我們兩個人住在一起,在同一間房,了解嗎?」

「我不怕,只要你不會騷擾我,可以嗎?」

「當然不會,除非妳喜歡」他回答,「我也不會咬人」,他笑笑說。

大禹撥了通電話給他的同事卡仁,叫她幫忙雪絲找清掃的工作。卡仁讓她去打掃2小時,每小時付250元。卡仁後來又介紹給其他朋友,讓雪絲有了更多的清潔工作。大禹提供一台雖然舊但仍堪用的腳踏車給雪絲騎,說這樣別人才認不出她,有可能已經有人開始找雪絲了。

有了大禹的幫忙,雪絲順利找到工作,而且完成後馬上可以領到錢。工作順利,她把一星期的時間都排滿,每天工作4到5個小時,所以她要大禹幫她買一支手機。大禹擔心她的錢不夠,但雪絲說自己有存錢。

由於工作地點有一段路程,所以大禹認為應該要有機車代步。雪絲回說:「我不會騎機車,腳踏車就可以了。」

大禹說:「沒有問題,我會教妳。」

「我剛工作一個星期,買不起機車。」雪絲回答。

「沒問題,我幫妳找二手機車。」

「那……好吧,但我要分期付款。」他們用大禹的名字買了一台二手機車。大禹先用他那台重型機車來教雪絲。他們買了一台漂亮的紅黑色50cc輕型機車,雪絲很快就學會如何發動和騎機車。當雪絲有錢還大禹時,他卻拒絕收,叫雪絲把錢匯給她在菲律賓的家人用。「他們比較需要那筆錢。」他說。就這樣,雪絲對大禹的好感漸漸地加深。同住在一個屋簷下,就會發生該發生的事,尤其是當大禹對她說「我從第一天見到妳就喜歡上妳」時,雪絲不知該說什麼。「沒關係,」大禹說「我願意等。我們美國人很務實,妳願意就說,我們不喜歡只是一時沖昏頭。」

「好啊,我們可以試試看,不行就分手,無怨無悔。」雪絲說。

時光荏苒,兩人的關係進展良好。雪絲也開始教書,大禹有4位6至10歲的學生,他逐漸把教導的責任轉給雪絲。每天晚上大禹會一面獨自喝啤酒,一面教導雪絲第二天要如何教學生。漸漸地,雪絲的口音腔調也有改變,教學時間也逐漸增加,清掃工作的時間減少,有些轉讓給在菲律賓餐廳新認識的同胞。大家以為他們是夫妻,不知道他們兩個真正的情況。

大禹有位經紀人,她會找工作給在台灣的外籍人士。她和大禹與雪絲的交情不錯,但跟雪絲更親近。下班後兩人常一起去酒吧。

這是老外們的習慣,在酒吧打發時間。雪絲也在那裡等待,等大禹下班一起回家。大禹出現時,妮絲就會先離開。她不喝酒,和雪絲一樣。

3年過去,大禹和雪絲的關係更加堅定和穩定。雪絲對英語的知識越來越增長,教英語的時間也更多。她會幫忙代課。如果外籍老師有事或請病假,妮絲就會找雪絲來,她有空就接課,雪絲心想那都是賺錢的機會。一小時講課就有新台幣550至600元。她樂於教英語,更樂於和大禹共同生活。大禹給她很大的幫助。大禹愛她,雪絲知道大禹是真的很愛她。大禹還去了菲律賓見雪絲一家人:她的孩子們、她的父親和兄弟姊妹。回到台灣後,大禹更加愛護雪絲。

雪絲知道父親生病了,但她不能回菲律賓探望。父親病重逝世時,雪絲因為無法見父親最後一面,難過的以淚洗面。大禹悉心安慰。想念父親讓她更加努力工作賺錢。雪絲定時寄錢回去給家人,也時常與她的孩子和兄弟姊妹聯絡。

雪絲和大禹搬了新家,他們找到一個不錯的租屋,有兩間寢室、廚房和客廳,也買了一些二手家具如電視、冰箱、音響,又便宜又實用。雪絲十分高興她可以隨心所欲的烹飪。大禹也樂得稱讚雪絲是他合法的老婆。

大禹要回美國時,先跟雪絲約好,那邊的晚上9點鐘是台灣早上6點鐘,可用視訊的方式撥長途電話認識大禹的母親和妹妹。母親對於兒子的改變很感謝雪絲。大禹回到美國時不太會喝酒,他母親看了非常高興。大禹興奮地回到台灣,雪絲像小孩子一樣被他抱起來,擁抱、親吻,她感覺的出大禹深深愛她的心。

「親愛的!我好想妳,妳有想我嗎?」

「當然了!我也好想妳,爹地!」

親愛的,爹地,他們是這樣稱呼對方。大禹不再說「晚安,艾琳」了,原來美國人說艾琳的意思就是指我的愛人,這意謂當初大禹就把她當愛人了,雪絲微笑地想。「爹地,我也愛你。」她輕聲地說。

他們想要再次搬家,因為他們教書的學校離住家較遠。大禹說,只要再一年的時間,他們就可以回菲律賓定居。雪絲聽了很開心,同意2008年12月回去菲律賓過聖誕節。

雪絲找到一間離學校比較近的房子,目前還有人住尚未搬離,但因為怕別人搶走,所以先付了一個月的訂金。妮絲已安排他們兩人在同一間學校任職,大禹有6個小時的課,雪絲是4個小時。

2007年9月,再過幾天他們就要搬家了。大禹和雪絲兩人心滿意足。他們決定再過一年就要一起回菲律賓和雪絲一家人住,讓雪絲能照顧她的孩子。雪絲也想回去,她離開家人已有一段時間。

9月12日晚間,命運給大禹和雪絲兩人帶來一場艱難的考驗。那天晚上,妮絲去了雪絲的住處。

「雪絲,妳在那兒?」

「我正要去上課,離我家差不多兩條街。怎麼了?」

「我要給妳排更多課,細節我們再談,我就在妳家附近,取消妳的課,改成明天吧。」

雪絲有點為難,但既然是妮絲給她的工作,多一小時課還可以多賺一點,她就往回走。

雪絲上樓之前告訴警衛,如果有人來找她,要用對講機通知她。警衛點頭說好。她在上樓的電梯裡手機響起,妮絲在全家便利商店等她。雪絲下去接到人後,再帶她一起上樓,請她坐下。雪絲沒有煮飯,因為她約了大禹一起到外面吃飯。大禹10點才下課,他們約在Black D見面。

「妳等一下,我來準備點東西吃,妳要不要喝飲料?」

「可口可樂就可以。」妮絲說。她拿遙控器打開電視,剛好手機響了。她接了電話後告訴雪絲:「我有個朋友要過來。」

「沒問題,妳的朋友也是我的朋友,歡迎來玩。」雪絲說。

雪絲交代警衛她有客人要來,因為電梯需要刷卡,請警衛帶人搭電梯上來。警衛答應了。

雪絲還沒切好菜時,門鈴就響了,她打開紗門時嚇了一跳,因為站在門外的是男人,兩個男人!她心裡猶豫了一下。

「妳好!」兩個男人說,還舉起手打招呼。

「嗨,你們來了。」妮絲說。「雪絲,他們是我的朋友。」妮絲說著,同時抓住雪絲的手。

「請進。」雪絲開門請他們進來坐,順便問他們要喝水還是果汁。

「不用,謝謝。」一位先說,另一位也一樣。三人坐下後開始講話,雪絲聽不懂,但聲音越來越大,有一位好像生氣了,好像在問妮絲一些問題,雪絲看到妮絲一直搖頭。

飯菜快煮好時,雪絲將電鍋及壓力鍋設定保溫,正要準備上桌。忽然一個男人接近雪絲,把她拉開,拿起雪絲剛用來切菜的菜刀,把雪絲推倒在長沙發的另一邊,妮絲則坐在單人沙發上。

雪絲害怕極了,她目睹男人用刀子刺在妮絲身上,妮絲苦苦哀求,雪絲也哭著哀求。

「停!停下來!你們為什麼要殺她?」雪絲感到害怕但仍然追問。

雪絲看得出來妮絲快不行了,其中一個男人拿起妮絲的皮包,拿走了她的手機,還把雪絲拉過去推倒在妮絲身上。雪絲手上沾了血,雖然並不多,但衣服也沾了血。男人繼續威脅著。

「你們為什麼要這樣做?」雪絲問。

「我們什麼都沒做,是妳做的呀!」

他們命令雪絲做一些事情,她若不答應,大禹可能也會有生命危險,雪絲不想讓大禹受到任何傷害,就乖乖聽話照做。雪絲覺得很驚慌,不知道該怎麼辦,想要找出辦法但想不出來。

她看著兩個男人,他們對她說:「只要妳將她處理掉,妳就自由了。」他這是什麼意思,雪絲問自己。她不知所措、感覺一片混亂。兩個男人卻若無其事的離開了。

雪絲小心翼翼地開門,她驚訝地看見兩個男人站在電梯前,瞪著她說:「不許叫警察,我們就是警察。」雪絲看見他們腰帶上掛的徽章,兩個男人都穿著皮衣。她趕緊把門關上,在屋子裡等了幾個小時,一直陪著妮絲的屍體。

妮絲,我要怎麼辦?為什麼在我家?他們是誰?他們為什麼要這樣對待妳?我往後該怎麼辦?

她想盡所有可能,不管是對或是錯,她都沒法想太多了,她自己做了決定……

他們按約定的時間搬家。雪絲雖然很累,但她還是把一切都整理好,大禹沒發覺雪絲的不安及無力。

「親愛的,我們去吃晚餐吧,再回到舊住處那邊,我們必須去帶嚕嚕過來。」

嚕嚕是他們養的狗,一隻被雪絲撿回來的流浪狗,剛養5個月,聰明又乖巧。

「好啊,我們走。」他們到7-11便利商店買了壽司和三明治,這就是他們的晚餐。

大禹的手機響了,是他的朋友邱斯,他聽了邱斯說的話嚇了一跳。

「發生了什麼事?」大禹問。

「我們還不太確定,但有人殺了妮絲。」邱斯回答。「剛剛才和馬克連絡。」馬克是酒吧餐廳的老闆。

「你們在那裡?」大禹問。大禹和雪絲一起到了邱斯家。他們在那兒一邊喝酒一邊談。雪絲感覺到不安,妮絲的屍體已被發現。雖然才坐下不久,她就以嚕嚕為藉口和大禹離開。大禹因為疼愛狗兒也同意先回家。回到住處,雪絲把雜物清理乾淨,大禹卻坐著傷心地哭了起來,失去了朋友,他感到很難過。

2007年9月17日,大禹去上班前向雪絲說再見。他先出門,還說「待會兒見。」因為雪絲晚點也要去上班。(那天雪絲雖覺得很累、身體已沒力氣,但由於大禹有肉體上的需要,那是他們最後一次做愛。)

雪絲的手機響起,是她的日籍女性友人,問她和大禹在那裡。

雪絲說:「我在家裡。」

「妳確定?」

「對呀!我的新家,有什麼事嗎?」

日籍女友回:「沒有,你要去上班嗎?在那裡?」

她這樣問,雪絲就明白,應該是警察在尋找她們兩人了,她還有機會逃跑,因為他們不曉得她在那裡,更不知道她在哪裡教書。但她照常進學校,打卡後再到教室裡。她的學生都在等她。

她和大禹見面,雪絲將住處的鑰匙、大禹的護照和銀行存款簿都交給他。大禹問她為什麼?然後將東西全部放進雪絲給她的信封裡,再放入自己的背包內。

大禹說他先出去一下,因為另一家學校打電話找他,說有很重要的事情。現在正好是大禹的休息時間,那地方也在附近,大禹說他還來得及趕回來上下一堂課。

過了15分鐘,有4位男人很嚴肅也很有禮貌地進入教室,學校負責人也隨他們進了教室。

其中一位輕聲對她說「雪絲小姐,請妳跟我們到外面去。」雪絲乖乖地跟他們走,學生們沒注意到什麼。

外面有一輛廂型車在等待雪絲。上車前,有人問她的機車是那一台,她便指出向日籍女性友人買的機車。

坐上車後,他們往新家而去,大禹也坐在車內,雪絲就坐他旁邊。大禹問雪絲「親愛的,到底發生什麼事情了?」警察先生說:「請不要講話。」雪絲開始哭,手握著大禹的手悄悄說:「爹地,我真對不起你,現在不能告訴你。」

「親愛的,請告訴我,我要怎麼幫妳?」

「你回美國去,對,回家吧。」

警察讓他們分開坐。車子停在他們的住宅門前,進入屋子內,一直聽到咖擦聲,到處都有人在用照相機拍照中。警察也搜索整間屋子,他們找出雪絲的護照和幾件衣服,那些衣服就是她遺棄妮絲屍體當晚所穿的衣服。

警察帶大禹和雪絲到偵訊室,分開安置,調查了兩天。最後那天也是她最後一次見到大禹。

雪絲從偵訊室出來時,大禹已站在門外等她,見到她立即上前擁抱她、撫摸她的臉、吻她的唇。

雪絲也緊緊抱著大禹,回應他的吻。兩人相擁而泣。雪絲告訴大禹:「回家去,爹地,你回到美國去,不要擔心我。」

「不,還不行,我們需要一位律師,我們需要力爭到底,有人會幫我們的,我會找到辦法。」當警察把雪絲拉開時,大禹追著說。

雪絲從睡夢中突然驚醒,已經到了開始點名的報數時間。她想起過去在雇主家的生活,以及後來與大禹同居時的快樂時光。報數完畢,大家開始吃早餐。

「雪絲,」管理員大聲喊叫「有會客。」

「是。」雪絲立即回答。

獄警帶雪絲到會客室那一區,這裡有寬廣的玻璃窗,兩邊都有電話機。她看見一位戴帽子的男生,瘦瘦的。「進去坐。」但那人並非坐在她對面的椅子上,而是見另一位女囚犯。

再進來一人,雪絲馬上認出是她的老公。雪絲哭了,大禹坐在她對面,兩人的手掌一起貼在玻璃窗上,大禹也哭了。

獄警提示拿起電話筒,告知時間是20分鐘,兩人同時拿起電話。

「親愛的,生日快樂!」大禹先開口祝福雪絲,她望著大禹憔悴的臉,臉上留了鬍子,下巴也有鬍渣。雪絲看著可憐的老公,說不出話來。

「嘿,親愛的,我很好,妳不要擔心。我明天會再過來,會打理一下自己的,妳說說話吧。」大禹大聲叫她要講話,雪絲這才開口。

「不好意思,對不起。」雪絲說。大禹問她在裡面的情況如何,雪絲說她們都對我很好,然後吩咐一些要買的東西。20分鐘很快過去,他們說得話很少,只有眼淚流個不停,互道愛你之後,大禹說明天見,雪絲回到房內,門前有一塊蛋糕。

第二天大禹真的再來見雪絲,第三天、第四天……,一整個星期沒錯過任何一天,每天都出現。他們也談了很多事情,包含大禹要回美國的事。他12月6日確定回去美國。很快,雪絲就無法再見到老公。

大禹最後一次來看雪絲時,還有神父、修女、牧師和師母一起陪同他進入會客室。這一次的探訪比較特殊,所以給他們較長的時間相聚。這也是雪絲最後一次親吻和擁抱大禹。探視時,他們兩人牽起了手。

「親愛的,我會等妳。就算是15年。」大禹說要等她,還說他會時常寫信,並等待雪絲的消息。

大禹傷心痛苦的離開,但陪同他的人都答應會過來探視。自從大禹飛回美國後,幾乎每天都有人來探望雪絲。有馬尼拉駐台北代表處的代表、律師、教會的人、議員和國會代表,還有菲律賓勞工部的代表蘇珊.奧普爾(Susan Ople)以及其他陪同的人。對雪絲來說,時間似乎過得比較快了。大禹一星期寄來兩封信,她自己家中也寄來了她的小孩和家人的一些照片。

幾個月過去,雪絲很高興收到親人寄來的書信,但來自美國大禹的信卻越來越少。直到有一天,她收到了一個大信封,裡面有兩個小信封,是大禹轉交他的妹妹再寄給雪絲的。她這才知道,原來大禹因酒醉開車而被關在牢裡。他的母親付了保釋金後,就帶他回家,可是無法制止他酗酒,還變本加厲。因此他的母親也沒辦法叫他去找工作。

兩個月過去,雪絲沒有再收到任何信件。6月8日雪絲寫信寄給大禹,仍無回信。她又再寫一封,還是沒有。直到有一天,雪絲被叫進管理員的辦公室。辦公室內有醫師、護理師和其他官員。有人謹慎地交給雪絲一封來自大禹母親的信,以及一封大禹本人的信。

雪絲還沒讀完大禹母親寫的信,就失去了意識。過了一段時間,雪絲才醒過來。警官問她是否要繼續讀或是讓他們先保管,等她情緒穩定了再讀。雪絲拿了信件帶回房間繼續看,看完之後哭泣不已。醫師替她注射了鎮靜劑還給她喝安眠藥,以便讓她好好睡覺和休息。

大禹自殺去世了!他沒有等到雪絲的判決出來!雪絲為大禹而傷心,命運對她開了一個很糟糕的玩笑。

一年過去。她被判死刑。她沒哭、沒傷心,只是默默接受。

不要失望,不要灰心,我們可以上訴的,大家鼓勵她說。

(作者為菲律賓籍受刑人。)


本文為雙語呈現,以下為原文:

Nabigong Mga Pangarap At Pader sa Paligid

1

4:00 o’clock ng hapon ayon sa orasang pagkalaki na nakadikit sa pader. Habang ang bawat isa ay mabibilis ang pagkilos upang pumila at maghile-hilera ng sampung tao bawat hilera. Nakatayo ng tuwid sa harapan ng mga opisyal na naka-uniporme ng polong puti at pantalong asul, may mga nakasukbit sa sinturera na mga posas, susi at tila panguryente, walang batuta di gaya ng nakikita sa TV.

Hinila ng isang babae si Cez upang makihanay para sa “Roll Call” at dahil baguhan si Cez ay di alam kung saan tatayo, kaya ng hilahin ng babae ay sumunod nalang siya at tumayo rin ng tuwid sa tabi ng babae.

Naka-uniporme rin sila, polo na kulay grey at asul na short pants, gomang tsinelas na kulay pula. “Baduy” sa isip ni Cez na tahimik lang sa pila at nakamasid sa mga kasama kung ano ang susunod na gagawin.

Attention!!!  sigaw ng matabang babaeng opisyal na ang lagong ng boses na nanlalaki ang butas ng ilong, parang isang matrona sa sine, pero ang isang ito ay cute ang dating at hindi nakakatakot, wag lang magsasalita.

Ang isang opisyal na mayhawak na listahan ay nagsimula ng tawagin ang numero ng bawat isang nakahilera, at pagdating kay Cez ay di siya tumutugon. Sa pangatlong ulit ay nagsalita ang isang opisyal at tinawag muli ang numero ni Cez … eight zero zero five, siniko ng babae si Cez at sinabi nito say Yo! saka palang si Cez tumugon at pahiyaw na sinabi ang Yo!

Ang totoo ay nakalimutan ni Cez ang kanyang numero na ibinigay ng opisyal na naka-duty kagabi pagdating niya mula sa Interrogation o Investigation Office at siya ay pagod na pagod ng gabing iyon.

Anong kaso? tanong ng opisyal na may hawak na isang papel marahil ay listahan.

Murder, maikling sagot ni Cez.

Tinginan ang lahat kay Cez, halos matunaw siya, halo ang inis at galit sa lahat ng nakapalibot sa kanya, nanunuri at titig na titig mula ulo hanggang paa.

Murder? sambit na patanong ng marami, imposible sabi ng iba, bakit tanong ng ilan.

Ah! Huwag kayong maingay, maglakad-lakad at mag-unat unat kayo ng buto at pag sinabi kong time is up, it’s up, balik sa hanay, okay? sabi ng opisyal.

Matapos ang roll call at mga 20 minutes na exercise sa courtyard ng correctional, may half court para sa mga gustong maglaro ng basketball at kung gustong gamitin ang whole court para sa nais maglaro ng tennis, pero dahil maikli lang ang oras para magpasikat ng araw at magkwentuhan ay walang naglalaro.

Tahimik lang si Cez na sumusunod sa mga naglalakad nang paikot-ikot, at matapos ang oras na ibinigay sa kanila ay balik sila sa hanay upang bumalik sa kani-kanilang silid.

Namangha si Cez ng hiwalay siyang dinala ng isa sa mga opisyal, sa isang maliit na pasilyo at matatagpuan ang dalawang pintuang bakal, ipinasok si Cez sa isang pintuang purong bakal. Pagpasok niya ay may isang babaeng nakabaluktot na yakap ang tuhod.

Dalawa lang sila sa silid, maliit lang ang rehas na bintana na pinapasukan ng hangin, may limang pulgada ang lapad at dalawang talampakan ang taas, makikita ang isang maliit na banyo, ang inidoro at lababo ay magkalapit at may dalawang timbang tubig, sa itaas ng lababo ay may patungan ng baso, sipilyo at colgate sa tagiliran, may hook na pagsasabitan ng tuwalya. Pero wala si Cez anumang gamit sa sarili maliban sa suot niyang panloob. Ang damit niya ay napalitan na ng uniporme ng mga bilanggo, napabuntong hininga si Cez.

Hoy! upo ka, huwag kang tumayo sa may pintuan, maghahapunan na, mamaya lang ay bubuksan na ang maliit na butas, nakaharang ka pa diyan. Sabi ng babae na nakatitig sa kanya.

Bigla ngang bumukas ang pinto ng maliit na butas at may tray na ipinasok, kasya lang ang lahat sa maliit na butas kasi maliliit din pati pagkain halo halo maliban sa kanin, nakahiwalay ito, at may dalawang mangkok na sabaw, lahat ng gamit ay plastic maging ang kutsara.

Walang ganang kumain si Cez, kaya ang para sa kanya ay ibinigay niya sa babae. Parang gutom na gutom ang kasama, malinis na naubos ang mga pagkain para sa kanilang dalawa, at dinilaan pa ang mga labi imbes na punasan ito. Matapos kumain ang babae isa-isang tinimos at hinugasan ang pinagkainan tapos ay inilabas sa butas na kuwadrado.

Oras na ng pamamahinga, dahil wala naming ibang maaaring gawin, maari kang magbasa kung mayroon kang libro, o magazine, pero kung wala, maaari kang matulog nang maaga.

Pero hindi kay Cez, hindi siya dinadalaw ng antok ng ganoon kaaga, isa pa nanlalamig na si Cez at nakakaramdam siya ng pagkabagot dahil tahimik, dalawa nga sila pero wala silang imikan, ang babae naman maagang nahiga, ni hindi man lang naghilamos o nagsipilyo gayong mayroon naman ang babae na pwedeng gamitin di gaya ni Cez, wala at pakiramdam ni Cez ay nanlalagkit na siya at tiyak, kung may aamoy sa kanya tiyak ay mababahuan na sa kanya. Kaya siguro ayaw siyang pansinin ng babaeng kasama. Katatapos pa naman ng buwanang dalaw niya.

Ang baho ko na, nanlalamig pa, paano ako makakatulog at makakapagpahinga nang maayos, sabi ni Cez sa sarili.

Eight zero zero five, tawag ng opisyal sabay bukas ng pinto at iniabot ang dalang balutan na aking gagamitin? Sa isip ni Cez, at nagpasalamat sa opisyal. Saan galing ang mga ito? Wala akong alam kung sino ang maaaring magdala ng aking mga gamit, sambit ni Cez sa sarili.

Ang lahat ng mga nakapaloob sa kumot na iyan ay galing sa pinaka-grocery dito, at ang lahat ay ibabawas sa perang dala mo sa nasa custody ng correctional na ito, at matatanggap mo ang resibo kung magkano ang halaga ng iyong mga gamit, paglilinaw ng opisyal at sabay talikod, isinara ang pintuang bakal, pahabol na sabi sa dalawa ang good night.

Mam … hiyaw ni Cez, dahil di na makita ang opisyal.

Ano? May problema ba?

Wala po, gusto ko lang pong magpasalamat.

Walang anuman, pahinga na kayo ni Yapang.

Iniligpit ni Cez ang nasabing mga gamit, nag CR muna siya at handa na ang face towel, sipilyo at underware, kasi nga kinakati na siya.

Hoy! Tipirin mo ang paggamit ng tubig, gamitin mo ang palanggana, huwag mong itatapon ang tubig na ginamit mo. Ilagay mo sa timbang walang laman, gagamitin nating pangbuhos sa kubeta, iyon lang, pero pag nagsipilyo ka sa lababo, hindi sa timba, iba yon! Maliwanag?

Okay, maliwanag, salamat ha! Yapang pala ang pangalan mo, ako si Cez.

Ngumiti lang si Yapang at nahiga na ulit.

Matapos maglinis ng katawan si Cez ay naglatag na ng bagong higaan at bagong kumot, unan lahat amoy na amoy ang bago niyang mga gamit, pero ang kay Yapang ay mga luma at ang baho ng unan, kaya pala di ginagamit ni Yapang at nagtitiis lang na nakabaluktot at pinagkakasya ang sarili sa malapad na tuwalya, dala siguro niya.

Yapang, halika sukob tayo sa kumot ko, malaki at malapad naman, puwede naman tayong dalawa.

Ano? Gusto mo bang mapagalitan ka at maparusahan tayong dalawa.

Bakit? Anong masama sa alok ko? Isa pa, lalamigin ka sa buong magdamag.

Kasi bawal sa mga bilanggo ang magsukob sa isang kumot, alam mo na iyon …. iyong T, sabi ni Yapang.

Anong T? Pagtatakang tanong ni Cez.

Tomboy! Sira, matulog ka na, huwag mo na akong pansinin, sanay ako sa lamig, isa pa bukas mayroon na rin akong bago.

Napabalikwas ng bangon si Cez nang marinig ang malakas na hiyaw ng attention, ang haba haba at malagong na boses ng opisyal. Nang bumangon din si Yapang ay mabilis nang umupo na magkakrus ang mga paa, tuwid ang katawan.

Anong ginagawa mo umupo ka rin nang ganito, bilis at pag bumilang ako ng isa sumunod ka, at lakasan mong boses mo, ani Yapang.

Oo, salamat sa pagtuturo mo sa akin. Siyanga pala, bakit dalawa lang tayo rito, di gaya sa ibang silid, kasi nasilip kong pagpasok nila sa mga room?

Kasi ang room na ito ay para sa mga hindi pa maaaring dalawin, under investigation at wala pang date ang trial sa korte, sagot ni Yapang.

Kailan tayo ililipat?

Ang kulit mo, huwag ka munang tanong nang tanong, at huwag kang maingay habang hindi pa tapos ang roll call.

Bakit, anong masama kung magsalita?

Basta! Baka maparusahan tayo, sa akin okay lang pero sa iyo, mahirap, kasi hindi ka marunong magsulat, kaya tumahimik ka muna, may oras tayo diyan.

Natapos ang roll call at nag-almusal na sila. Ngunit napansin ni Yapang na kapirasong tinapay lang ang kinain ni Cez at hindi ininom ang kanyang milk tea.

Kailangang kumain ka, dito sa loob kung anong idulot na pagkain ay siya mong kakainin, magugutom ka at isa pa, bawal ang magkasakit dito sa loob, lalo’t higit sa tulad mong dayuhan.

Salamat uli,  marami akong dapat malaman.

2

Isang linggo ang nakalilipas, walang labasan sa silid na iyon, walang nakikitang ibang tao si Cez kundi si Yapang at ang mga opisyal na nag-iikot na nakaduty at ang dalawa na bilanggo rin pero pinagtitiwalaan na sa loob na siyang nagrarasyon ng pagkain sa kanila. Relyebo ang mga opisyal at isa sa mga opisyal ay isang Christian, malimit siyang kausapin at umiikot ito upang siya ay makita na ikinagagaan ng loob ni Cez. Maamo ang mukha at palangiti.

Zero five, may dalaw ka, habang binubuksan ng opisyal ang pintong bakal.

Good morning Ma’am, bati ni Cez na kinakabahan.

Hello! How are you? May bisita ka, abogado mo raw. Sunod lang si Cez sa opisyal, pagdating sa pinakaimpormasyon ay may isang opisyal na naghihintay para siya ang magdala sa visiting area, ayon sa narinig ni Cez.

Nagpasalamat si Cez, sa loob loob niya ay makakakita rin siya ng ibang tao, pero sino ang abogado niya. Alam na ba ng embassy o ng pamilya ko ang nangyari? Bulong ni Cez sa sarili habang naglalakad sa kung saan ang visiting area.

Ha! Sinong tao ito, ang tanda na uubo-ubo pa? Ano ang kailangan nito sa akin? pakli ni Cez.

What? Tanong ng opisyal nang marinig ang bulong ni Cez na malakas pala.

Upo ka, sabi ng abogado na iminostra ang upuan sa harapan nito, at inilahad ang kamay kay Cez.

Malapad ang mesa, may tape recorder sa ibabaw at isang guwardiyang lalaki sa gilid, nakatayo nang tuwid.

Inabot ni Cez ang kamay ng abogado at kinamayan ito.

Ako ang itinalagang abogado mo mula sa korte, pagpapakilala ng abogado, at sunod-sunod na salita na di naiintindihan ni Cez. Ang paglahad ng kamay ay tanda ng paggalang, pagpapakilala at alam ni Cez na ang taong iyon ay abogado pero ang ibang mga sinabi nito ay di maintindihan ni Cez.

Can you speak English? ani Cez.

A little, tugon ng abogado na iminosyon pa ang hintuturo at hinlalaking daliri nito.

Pero nang magsalita si Cez ng English at tinanong kung ano ang kailangan nito, ay wala ring naisagot at may pag-aatubiling magsalita sa Ingles. Maging ang dalawang opisyal ay nakatitig lang.

Kaya nagkibit balikat na lang si Cez at nanlulumo sa sarili, nanghihinayang siya sa pagkakataong iyon.

Sinong tutulong sa akin, may dumating nga pero di naman kami magkaunawaan, ah … alam ko na bigkas ni Cez, nagulat pa ang tatlo.

Can I borrow your pen, itinuro ni Cez ang ballpoint na nakalagay sa folder na dala-dala ng abogado, at humingi na rin siya ng papel.

Naunawaan naman ng babaeng opisyal ang ibig niyang sabihin at nais niyang gawin, kaya ang opisyal na rin ang nag-abot ng kailangan niya.

Kailangan ko ang tulong, sabi ni Cez sa sarili kaya isinulat niya sa papel ang: I need a person who can speak my language or at least a person who can speak or translate English. I need help, dugtong ni Cez. Iyon lang at bumalik na sila, at dinala na siya sa kanyang silid.

Sakay ng prisoners’ bus si Cez, may posas ang mga kamay, patungo sila sa korte, marami rin sila sa loob ng bus, pero ang style ay parang jeep na pampasahero magkakaharap ang bawat isa at may posas din ang kanilang mga paa.

May kapilyahan ang isang babae, walang ngipin sa unahan at maitim ang nabubulok na ngipin sa ibaba, at parang baliw ang hitsura na nakalugay ang mahabang buhok, at maiitim ang palibot ng mga mata, parang kulang na kulang sa tulog.

Dahil may kapayatan, at tila maluwag ang posas nito sa kamay ay nagawa nitong nakahulagpos at pagdakay sinabunutan ang katabi, nagkagulo ang nasa loob at ang bawat isa ay sumisigaw, may nagtatawanan at may nakikisabunot, mayroon ding nagsisipaan, maliban kay Cez na nakasiksik sa gilid takot na madamay at masaktan.

Biglang bumukas ang pintong bakal ng bus at nagsipasok ang mga guwardiya. Biglang preno naman ang sasakyan, kaya naipon ang lahat sa unahan, siksikan ang mga preso, nahinto nga ang gulo pero naipit naman ang ilan kabilang si Cez at dahil nakaposas nasaktan ang kamay at paa niya.

Umayos ang lahat sa pagkakaupo at muling umandar ang sasakyan at tahimik muli ang mga preso, hanggang sa makarating sa korte.

Isa-isang bumaba ang mga preso at isa-isa ring tinanggal ang mga posas ng mga paa at kamay. Isa-isa ring ipinasok sa selda at hinihintay ang tawag sa information ng mga pangalan at numero para sa pagpapanhik sa korte. Nasa lower ground pala sila at may kanya-kanyang floor ng court room para sa hearing.

May sumundo kay Cez, wala siyang court hearing, at paglabas ng selda, tinungo nila ang isang van. Nang sumakay si Cez ay naroon ang matandang abogado at ilang tao na puro nakasuot ng pormal na polo shirt at pantalong itim, may isang babae na ang talim ng tingin kay Cez, may nakaupo ring isang rubber na manikin.

Tahimik na nakikiramdam si Cez, walang imikan sa loob ng van. Nakakakilos naman nang maayos si Cez, sa pagkakaupo ay maayos din, wala siyang posas kaya naayos niya ang magulong buhok.

Can I call you Cez? sabi ng babae.

Yes, you can, Ma’am.

I am one of the prosecutors and we are going to do some re-enactment, and some question, is that okay to you Cez?

It’s okay, but I need a lawyer.

You already have, the man behind you is your lawyer.

I don’t think so, he didn’t even understand me when he visited me, can you help me find another one who can speak Tagalog or English?

Hmm, let me think about it, let’s see what I can do. Kinuha ng babaeng prosecutor ang kanyang hand phone at dumayal, may kausap siya, pero di naintindihan ni Cez ang mga sinasabi ng prosecutor. Maya-maya lang may dumating na lalaki sumakay sa van at naupo sa tabi ni Cez.

I’m Cris, I will be your interpreter. I will translate to your lawyer everything we talk in the re-enactment. At saka pa lang pinaandar ang sasakyan nang sa huli ay sumang-ayon din si Cez. Ano pa ang magagawa niya, tinulungan nga siya ng babaeng prosecutor, yun nga lang hindi napalitan ang abogado.

Binigyan si Cez ng mask at helmet, at iniutos na isuot ang helmet pagbaba ng van pati na ang mask protection daw sa ikabubuti ni Cez.

Pagbaba nga ng van, naroon ang mga reporters isa-isang kuha ng shot. Click sa likuran click, click sa tagiliran, harapan habang hinahawi ng kanyang mga guwardiya ang kanyang dadaanan. Nakaramdam tuloy ng takot si Cez, naisip niyang baka mayroong bumaril, sumaksak, sumuntok o ano pa na maaring mapahamak siya.

Napansin na lang ni Cez na nasa loob na sila ng elevator paakyat sa building, nakahinga nang maayos nang tanggalin ng isa sa prosecutor ang kanyang helmet, at paglabas ng elevator, alam ni Cez na ang pintuang tinutungo nila ay ang dati nilang apartment na nasa ika-walong palapag.

Sa re-enactment na ginanap, alam ni Cez na marami ang bagay na mali sa mga tanong at interpretasyon, ni walang aksyon mula sa kanyang abogado. Pakiramdam ni Cez ay nalulubog siya o nalulunod na walang nais sumagip.

Tumutulo ang luha ni Cez, naalala niya si Dae, nasaan na nga ba si Dae, sa isip ni Cez, anong nangyari at anong balita na sa kanya.

Nagulat si Cez nang hawakan siya ng babaeng prosecutor at sabihin sa kanya ang salitang why you’re so stupid? Seems like you didn’t do it alone. How? Who else?

Masakit ang ulo ni Cez nang bumalik sa correctional at pagod na pagod ang pakiramdam niya. Pagpasok pa lang ng silid ay halos pabagsak na siyang humiga sa sahig. Pero nawala ang lahat ng naramdamang pagod nang igala niya sa apat na sulok ng silid ang mga mata, nag-iisa siya, wala si Yapang.

Nang dumating ang kanyang hapunan, itinanong niya kung nasaan si Yapang, nakalaya na ba siya?

Hindi, nandito pa rin siya. Inilipat na siya sa kabilang silid, makikita mo pa rin siya, tugon ng nakasuot na orange na vest pero bilanggo rin. Yunnga lang, pinagtitiwalaan sila ng mga opisyal, kaya nakakaikot sila sa lahat ng kuwarto na walang kasamang guwardiya.

Malamig ang gabi, walang hangin parang kinakapos ng paghinga si Cez. Pag nagkumot naman mabanas, pag inalis ang kumot maginaw. May mali sa pakiramdam ng katawan ni Cez, para siyang magkakasakit. Naupo si Cez at uminom ng tubig, nagsuot ng medyas kahit hindi maginaw at nagkumot at hinayaan ang sarili na pagpawisan hanggang sa nakatulog.

Hindi alam ni Cez na bawal ang magtalukbong kaya nang maglibot ang opisyal ay ginising siya sa pamamagitan ng pagkalampag sa bakal, kasi di siya magising sa tawag ng opisyal sa kanyang pangalan.

Nagulat si Cez sa kalampag ng bakal gamit ang mga susi, balikwas na bumangon at naupo nang tuwid magkakrus ang mga paa, akala ni Cez ay umaga na at roll call na.

Natawa ang opisyal imbis na pagalitan siya, pero sinabi ng opisyal na bawal ang magtalukbong, kailangan nakikita ang ulo.

Tumango si Cez at nag-sorry, at nahiga siyang muli upang matulog, ngunit hindi agad-agad dalawin ng antok, kaya habang nakahiga ay nagmuni-muni hanggang sa sumagi sa isip ang mga anak, mga kapatid at lahat ng mga mahal sa buhay at kabilang si Dae sa mga iyon ang tao na alam ni Cez na minahal siya at tinanggap ang kanyang mga anak ano mang uri ng buhay nila sa Pilipinas.

Naalala pa ni Cez nang bumisita si Dae sa Pilipinas at nagbakasyon ito halos dalawang linggo sa piling ng kanyang mga anak, magulang at mga kapatid.

Masaya si Cez na nakikipag-usap gamit ang computer at web cam. Kitang-kita ni Cez kung gaano kasaya si Dae sa piling ng mga anak, basketball, swimming at malimit magkantahan sa bahay ng kapatid na babae ni Cez, at siyempre pa may kainan at inuman, kasali sa inuman ang tatay, kuya at bunsong kapatid ni Cez.

Sana, naroon ako at nakikisaya, at sama-sama sa kung saan man sila pupunta, sa isip ni Cez, pero di maaari, hindi ako maaring umuwi ng Pilipinas, dagdag na bulong ni Cez sa sarili.

Tuluyan nang lumuha at tinakpan ang mukha at bibig at malaks na humagulgol ng iyak, kailangan niyang umiyak upang mabawasan ang sakit at kabiguang kanyang sinapit, at ang lahat ng ito ay nagdulot ng kahihiyan sa lahat-lahat ng mahal niya sa buhay.

Matatanggap pa kaya nila si Cez sa kabila ng lahat ng mga pangyayari? Ito ang bumabagabag sa kanyang dibdib.

Ah... pilig ni Cez sa ulo at iwinaksi sa isip ang mga negatibong pag-iisip, kailangan kong magpakatatag, kailangan kong maging malakas at manatili ang aking katinuan, kailangan kong harapin ang lahat at tanggapin anuman ang naghihintay sa akin, sambit ni Cez sa sarili at pinahid ang mga luha.

Paglipas ng ilang araw, inayos ni Cez ang sarili at itinalaga na niya ang sarili na anuman ang mangyari, kailangan niyang tumatag at lumaban.

Cez! tawag ng opisyal.

Yes! Ma’am. Himala tinawag ako sa pangalan.

May bago kang kasama, ikaw naman ang magtuturo sa kanya first-timer, okay?

Yes, Ma’am, pero paano ko tuturuan ang isang ito eh di naman ako marunong magsalita ng kanilang wika? Ah! Bahala na.

Pagpasok ng baguhan, nakatayo ito sa pintuan na gaya ni Cez nang unang dating niya sa silid na iyon.

Hi! Halika upo ka rito sa tabi ko, mosyon ni Cez sa baguhan at tinapik ang sahig para doon maupo.

Sumunod naman ang baguhan, tahimik at may luha ang mata, hindi iyon pinansin ni Cez, kasi ganoon nga siguro pag baguhan. Dumating ang pananghalian nila pero di rin nito ginalaw ang pagkain. Si Cez naman mahina ring kumain, kahit na noong nasa labas pa siya, pihikan din si Cez, mapili kung ano lang ang gusto niya, iyon lang ang kakainin, kaya marami ang natitira.

Ang lahat ng tira-tirahan ay ibinabalik niya sa butas kaya wala siyang hinuhugasan, buti na lang ganoon kasi nakakatipid sa tubig. Kasi nga pag kulang sa tubig, mag-rerequest para buksan ang gripo para mag-ipon at punuin ang mga timba. Pag maliligo naman, may oras din, kailangan mabilis ang kilos, para may oras pa rin sa pag-iipon ng tubig. Sa lahat ng ayw ni Cez ay yung mabaho ang silid dahil sa amoy ng kubeta.

May mga gamit naman ang baguhang preso, may dala-dalang balutan, maganda ang kumot, malinis, gayundin ang mga damit, parang dito na titira sa loob ng kulungan, kasi kumpleto at parang pinaghandaan ang pagpasok sa kulungan, at mukhang may sinasabi sa buhay.

Bata pa ang babae sa palagay ni Cez ay mga bente singko anyos lang o pababa pa, makinis ang balat at puting-puti, maikli ang buhok hanggang balikat, may matangos na ilong at magandang mata, talagang chinita.

Iniayos ng chinita ang mga gamit sa tabi ng mga gamit ni Cez. Maayos nitong tiniklop ang mga damit, kumilos ito na gamit ang mata, kung paano iaayos ang mga gamit di na kailangang turuan, hindi rin nagtatanong.

Alam siguro ng chinitang ito na hindi ako kalahi kaya di nagtatanong at hindi rin ako pinapansin, bulong ni Cez.

Oras ng pahinga matapos kumain ng tanghalian, may dalawang oras ng pagtulog. Inilatag ni Cez ang higaan at nahiga na siya. Gayon din ang ginawa ng babae, inilatag din ang higaan sa tabi ni Cez at nahiga na rin na nakatalikod kay Cez.

Natapos ang dalawang oras, bangon ang dalawa at sabay iniligpit ang hinigaan, at sabay ring naupo magkatabi, nagkatinginan ang dalawa, ngumiti sa isa’t-isa.

3

Humigit kumulang sa dalawang buwan na nanatili si Cez sa silid na iyon, datnan at iwanan ng mga nagiging kasama. Ngayon tatlo na sila sina Jen at Lyn ay sabay na dumating. Hindi na baguhan ang dalawa, kasi lumaya na sila tapos umulit uli na magbenta ng mga bawal na gamot at mga addict rin. Kaya sa pangalawang pagpasok nila ay mas matagal ang ilalagi nila hindi tulad nang nauna, ilang buwan lang ang binilang at laya na. Ayon sa isa baka limang taon, ang isa ay baka labindalawa. Inilagay sila sa VIP room nakasama ni Cez dahil hindi pa nadadakip yung isa kaya waiting din sila, hindi pa alam kung kailan ang hearing.

Cez ... eight, zero, zero, five! Hiyaw ng opisyal.

Yo! ... malakas na tugon ni Cez.

Pack your things and follow me, utos ng opisyal. Madaling sinunod ni Cez ang utos, iilan lang naman ang dapat iimpake. Ilaladlad lang ang kumot at ang lahat ng gamit ilagay sa kumot at iyon ay balutan na. Sabay tayo, bitbit na tinungo ni Cez ang pintong bakal na maluwang na nakabukas.

Sumunod lang si Cez sa opisyal, at paghinto nila binuksan ng opisyal ang isa sa mga pinto, maraming pintong bakal, pero huminto sila sa malaking signed na R-SEVEN, at pagpasok niya ay nakita niya si Yapang, ngiting-ngiti sa kanya, sa isang sulok naman ay si Chinita at nakangiti rin sa kanya. Bagamat marami ring inmates, hindi kinabahan si Cez, kasi may kilala siya, di man matagal na nagkasama sa maliit na silid ay maayos ang kanilang trato sa isa’t-isa, lalo na si Yapang, madami itong naituro sa kanya.

Kumusta na Cez?

Okay lang, ikaw kumusta na?

Hinanap kita, pagdating ko wala ka na sa room.

Gaya mo, eto tayo, sagot ni Yapang. At maari ka nang magsulat, sulat para sa pamilya at puwede ka na ring dalawin. Ako ilang beses nang dalawin ng mister ko at dalawang anak na babae, dagdag ni Yapang.

Talaga! Buti ka pa, ako, wala naman akong pamilya dito, maliban kay Dae pero wala rin akong balita sa kanya.

Dadalaw din iyon, hintay ka lang, pagkokonsola ni Yapang. Isa pa, ngayon ka lang inilipat ngayon lang nila matatanggap ang notice mula sa court, maya-maya lang may darating na papel para pirmahan mo, dugtong nito.

Ayusin mo na ang mga gamit mo, ipatong mo lang sa ibabaw ng box ko, pag may dalaw ka na, magpabili ka ng box at kung ano pa. Paglabas kasi nila, grocery ay katabi lang ng dalawan. Ako si Wantzen at magkaibigan kami ni Yapang kahit noong nasa labas, nabanggit ka niya sa akin, buti dito ka rin sa room seven.

Oo nga, salamat sa inyong dalawa.

Wala yon, I can speak English you know?

Really! Tuwang sabi ni Cez kay Wantzen.

Not very good only easy words. I worked at the day care. I helped the foreign teacher so I learning.

Ang cute mong magsalita, sabi lang ni Cez.

Thank you, you have problem talking tell me.

Hindi natapos ang maghapon, mga alas tres na at malapit nang matapos ang oras ng dalaw ay may opisyal na nagbukas ng pinto at tinawag si Cez sa kanyang pangalan at sinabing may bisita ka.

Naghalo ang tuwa at kaba na gustong lumuha ni Cez nang lumabas ng silid at sumunod sa opisyal.

Hoy! Hiyaw ng nasa room kasi naisarang bigla ang pinto, nakataas ang kamay hawak ang tsinelas.

Ano? Galit na tanong ng opisyal.

Ma’am, tsinelas po ni Cez, sorry.

Ha! Wala kang tsinelas? Tanong ng opisyal kay Cez.

Inilabas sa butas na pasukan ng pagkain ang kanyang tsinelas, tawanan nang malakas ang mga nasa loob ng room. Natawa rin lang ang opisyal at sinabi kay Cez na quickly no time.

Isang private room ang pinasok nina Cez at doon ay naghihintay na ang kanyang mga bisita, isa-isang kumamay kay Cez at naupo sa palibot ng malaking mesa, may tape recorder uli at may guwardiya sa tabi.

Kami ay mga representative ng Embahada ng Pilipinas, pero dito nakatalaga sa Taiwan.

Mukha ring mga Intsik, sa loob-loob ni Cez.

Ako si Atty. Co at si Aries, isa sa ATN (Assistant to National) at ang huling ipinakilala ay ang kanyang bagong lawyer, si Atty. Chu. Natanggap namin ang notice mula sa korte na nagsasaad na maari ka nang dalawin at magkakaroon na ng schedule ang court hearing mo.

Alam na po ba ni Dae?

Oo, tinawagan namin siya agad pagkatanggap ng notice, at sinabi rin kung anong lugar ito, at kung paano puntahan, tugon ni Aries.

Palagay namin pagod na rin si Dae, kasi araw-araw nasa palibot lang ang mga reporters, hindi rin namin siya nakakausap ng personal, mabuti na lang at bukas ang CP at para bang alam na may kokontak, para sabihing maaari ka nang dalawin, pahayag ni Atty. Co.

Kung ano man ang napag-usapan nila ay hindi interesado si Cez, tanging nasaisip si Dae. Gusto na niyang makita ang asawa. Alam ni Cez na marami pang itatanong ang mga bisita ng mga oras na iyon, subalit napansin ng mga ito na hindi nakikinig si Cez. Hanggang sa magpaalam. Bumalik na sina Cez sa selda.

Lawyer mo? Tanong ni Wantzen.

Yes, and the Representative of MECO.

MECO? What? Ah ... never mind.

May itatanong pa sana si Wantzen, inunahan na siya ni Cez. Alam niyang may pag-rude kaya lang gusto niyang tahimik muna sa sandaling iyon.

No more question okay? I didn’t feel well.

Okay, I understand, no bother just rest.

Kahit sa hapunan hindi ito kumain, kahit pinipilit ng mga kasama ay nagpakatangi-tangi si Cez.

Maagang nagsipaglatag ng higaan ang iba, habang nagsisipilyo ang ilan, puwede na ring gumamit ng madaming tubig sa pagpupunas ng katawan at pagbubuhos ng tubig sa kubeta, hindi na kailangang ipunin ang ginamit na tubig, malinis na ang pakiramdam ni Cez.

Tulog na ang madami, ang iba ay nagbabasa ng libro habang nakahiga, pero si Cez ay nakatitig sa dinding na pader, nakatalikod kay Chinita, hindi pa rin niya ito nakakausap ni hindi niya alam ang pangalan, pero laging nakangiti sa kanya kapag nagkakatinginan sila.

Cez, bulong na tawag ni Chinita.

Bumaling si Cez upang tanungin kung bakit pero nauna nang magsalita si Wantzen, ang daldal talaga ng isang iyon, pero magaan ang loob ni Cez sa kanya.

No, talk to Cez, she is thinking, tomorrow we talk to her is that okat Weng? Go to sleep, utos ni Wantzen. Nalaman ni Cez ang pangalan ni Chinita.

Pikit ang mata ngunit gising ang diwa ni Cez at iniisip si Dae. Gusto niyang makita at makausap si Dae, kung ano ang plano nito, kung ano ang nangyari matapos ng huli nilang pagkikita sa Interrogation Room.

Daddy, kailan mo ako dadalawin, tanong ni Cez na para bang maririnig siya ng asawa.

Matagal din namang nagsama ang dalawa at ang sabi pa nga ni Dae sa kanya, Honey, you are my lawful wife and I’m your lawful husband, I love you, at alam ni Cez na mahal siya nito. Lagi silang magkasama sa lahat ng okasyon, at pagmamalaki lagi ang pagpapakilala sa kanya sa mga kaibigang kapwa foreigners or mga co-teacher sa eskwelahan. This is my wife Cez at dudugtungan pa ng my cute little thing, kasi ang liit nga ni Cez, forty three ang timbang at five one ang taas. Malaki at may katabaan si Dae at six footer o higit pa ang taas, magandang asul na mga mata, matangos ang ilong sabihin pang Amerikano at cute din yun nga lang malaki ang tiyan, hindi kalakihan, may masel din dahil malimit itong maglaro ng tennis at basketball at minsan naglalaro rin ng football. Ang problema nga lang ay palainom ito. Pero sa una pa lang ng pagsasama nila ay sinabi na ni Dae ang pagka-alcoholic nito. Don’t try to say stop drinking but I can try to lessen it. Sang-ayon si Cez at nasanay na siya sa ganoong sitwasyon. Halos anim na taon din silang nagsama bago naganap ang malagim na trahedya sa kanilang buhay, na naging sanhi ng kanilang paghihiwalay.

4

Dumating si Cez sa Taiwan noong 2001 Agosto, di inaasahan ni Cez ang daratnan, ang pinirmahan niya sa Pilipinas ay mag-aalaga ng matandang babae, pero ang dinatnan ay isang pitong gulang na babae, limang taong gulang na lalaki at ang kambal na babae anim na buwan ang edad.

Pahinga siya nang gabing iyon, pero kinabukasan alas sais ng umaga gising na si Cez sa tawag ng among babae at ibinigay ang isa sa kambal, at karga naman ng amo ang isa habang nakahawak sa laylayan ng damit ng ina ang limang taong gulang na lalaki.

Sunod ka sa akin, sabi ng among babae at sumunod si Cez. Ilagay mo sa crib si Ana at ibinaba rin ang isa, pagkababa sa kambal, hangos ang amo na pumunta sa kusina. Tulungan mo ako, mahuhuli na ang dalawa. Nakaupo na ang batang lalaki, naghihintay na ng almusal. Gisingin mo si Emely, pagkatapos kumain ay ihahatid ko sila sa abangan ng school bus.

Yes, Ma’am, sagot ni Cez at hangos na pumanhik sa itaas, mahigit sampung baitang ang hagdan, hingal din si Cez pag-akyat manaog.

Nang maisaayos at maisakay ang mga bata sa kanilang school bus ay nagbalik sa loob ng bahay ang amo at tinawag si Cez mula sa kusina.

Cez, mamaya mo na linisin iyan halika at may ibibigay akong schedule sa iyo.

Di pa man pala dumarating si Cez ay may nakahanda nang schedule para sa kanya. Nang mabasa ni Cez ang nakatalagang gawain, di pa man ay napapagod na siya.

Pero sabi sa sarili, hindi bale kaya ko ito at magtitiis ako para sa mga anak ko, at dapat na mabayaran ko ang utang sa Pilipinas na ibinayad sa placement fee, sambit ni Cez.

Alas singko gising na si Cez, magtitimpla ng gatas para sa kambal, kung gising na ang isa sa kambal, kukunin iyon ni Cez at ilalagay sa crib habang ang isa ay nasa tabi ng ina. Pagkatapos ay magtutuloy sa kusina at maghahanda ng almusal para sa among lalaki, lagi raw itong maagang umaalis at unang nag-aalmusal.

Alas sais, handa na ang mesa para sa apat na tao at handa na rin ang school bag ng dalawang bata.

Pagbaba ng among babae, bihis na rin ito at ibababa rin sa crib ang isa sa kambal, may divider ang crib kaya kung gising at naglalaro ang isa di magigising ang natutulog. Naupo na sa upuang plastic at dumulog na sa hapag-kainan. Unang araw ni Cez, nakiramdam siya sa amo at naghihintay kung ano ang sasabihin sa unang almusal na idinulot niya.

Nakalimutan ni Cez na katulong siya at hindi dapat na umasang sasabay siya sa pagkain ng mga amo.

Bakit apat na plato ang nasa mesa? Sita ng amo.

Ah, eh... , pasensya na po Ma’am, tanging sagot ni Cez. Sige na, puntahan mo ang kambal at pagkatapos naming kumain ay tatawagin kita, utos ng amo.

Yes, Ma’am, at pumasok na si Cez sa loob at tinungo ang crib, inayos ang mga nakakalat na laruan at mga damit na nakasampay sa palibot ng crib.

Pag-alis ng mag-iina, tinimos ang pinagkainan, walang natira kundi isang bowl na lugaw at kalahating pritong itlog, at iyon ang para sa kanya. Pinagkasya ni Cez kung ano ang para sa kanya.

Ayon sa listahan ng gawain niya, alagaan ang kambal, siyempre importante yon. Pagtulog daw ng kambal, maglinis ng bahay, ilagay sa laundry machine ang mga labahin at habang umaandar ang machine ay tatapusin ang paglilinis sa buong bahay, buti na lang di kalakihan ang bahay, bulong ni Cez sa sarili.

Ang problema, pag ang kambal ay sabay na umiyak, wala sa listahan yon. Sanay si Cez sa bata siyempre kasi nanay siya, pero anim na buwan na edad ng kambal?

Oh! My God, at takbong tinungo ang umiiyak na kambal, papalitan ng diaper kung basa at bibigyan ng gatas kung gutom, bubuhatin ang isa, ilalagay sa walker ang isa. O kundi man pag ayaw pa ring tumahan o ayaw maglaro, bubuhatin ang dalawa at mauupo sa malaking sopa. Mabigat ang mga bata kasi nga dalawa, pero kapag isa lang, ayos na ayos sana, tumitimbang ang isa halos anim na kilo, eh ang liit ni Cez. Kapag pasan pasan ang isa, ilalagay sa stroller ang isa at habang nakaupong buhat ang isa, itutulak ng mga paa niya ang stroller at paugoy-ugoy silang tatlo. Kapag maayos na ang pakiramdam at gusto ng matulog at maglaro kaya, ibabalik na ang mga bata sa crib, at itutuloy ano man ang ginagawa.

Ilang oras na mawawala ang among babae at pag balik nito may dala ng mga gulay, isda, prutas at iba para daw sa tanghalian at hapunan.

Habang in-charge ang amo sa mga bata, Ayun! si Cez sa kusina at maghahanda ng pananghalian. Maliksing kumilos si Cez, kaya di pa man dumarating ang among lalaki at ang dalawang mag-aaral, luto na at handa na ang mesa at yun nga lang para sa apat na tao talaga ang mga plato, chopsticks, baso, etc. at habang hinihintay nandoon si Cez sa laundry at isasampay ang nilabhan.

Pagdating ng among lalaki, mabilis na kikilos papunta sa kusina ang among babae at ipahahanda ang isang tuwalya. Ilalagay iyon sa palanggana, may maligamgam na tubig at iaabot sa among lalaki, at magtutuloy naman ito sa banyo.

Bubusina naman at may mag do-doorbell, ang mga bata na, siya namang paglabas mula sa banyo ang among lalaki, alternate, papasok naman sa banyo ang mga bata at maghuhugas ng kamay, dudulog sa hapag at kakain silang sabay-sabay. Naghuhugas si Cez ng mga ginamit sa pagluluto nang tawagin siya ng among lalaki. Cez, halika sandali.

Mabilis na lumapit si Cez. Akala niya sy may mali sa mga niluto o may ginawa siyang palpak na di nagustuhan.

Ano po iyon, Sir? Malumanay na tanong ni Cez.

Bakit di ka sumabay sa pagkain?

Mamaya na po, sir, tatapusin ko muna ang ginagawa ko, maaga pa po naman, pagkatapos na lang po ninyo.

Anong maaga pa eh alas dose pasado na.

Okay lang po sir, sige po babalik na ako sa ginagawa ko.

Hayaan mo na sa kusina kumain, baka nahihiya pa, sabi ng among babae.

Ang totoo, kumakalam na rin ang kanyang sikmura, gutom na si Cez, kaunti pa lang ang nagiging laman ng tiyan mula nang ito ay lumipad papuntang Taiwan. Nag-stop over sila sa office ng agency at tinapay at softdrink lang ang kinain sa hapunan at nang dumating siya sa bahay ng mga amo, ni walang inialok bago siya matulog. Kakahiya naman kung manghingi, di pa nga kilala ang mga ito at kailangan na rin niyang magpahinga.

Pagkatapos ng pananghalian, aalis muna ang lalaki at magpapahinga naman ang mag-iina, habang si Cez ay nagpapatuloy sa mga gawaing iniatang sa kanya, may mga ilang nakalista ang hindi pa niya nagagawa. Kaya wala siyang balak na magpahinga, isa pa baka mapagalitan siya pag di natapos.

Habang natutulog ang mag-iina, inilagay niya ang mga damit na nakalagay sa malaking laundry basket sa dryer, malaki rin ang dryer machine ng mga amo, pero dahil Intsik ang nakasulat, di agad-agad napaandar ni Cez. Push button kasi kaya sinubukan niya kung paano, umandar naman sa huli. Habang nakasalang sa dryer ang mga damit na siguro ay kahapon iyon nilabhan, dahil iyon ang sinamsam ni Cez bago niya isampay ang mga damit na kanyang nilabhan, at kinuha ang floor mop at nag-mop ng sahig mula sa living room, dining room at tinapos hanggang kitchen floor at nang matapos iyon ay binalikan ang dryer machine at kinuha ang mga damit, inilagay muli sa big laundry basket. Isa-isang tiniklop at inilagay nang maayos sa kani-kanilang drawer, ang mga damit na dapat plantsahin ay nakahiwalay, karamihan ay damit at pantalon ng among lalaki at babae.

Pasadong alas dos nang bumaba ang among babae, tulog pa ang apat na bata. Bihis na bihis ang amo at nakasapatos na may three or four inches ang taas, walang make-up pero may lipstick, maayos ang pagkasuklay ng maikling buhok.

Cez, ikaw na muna ang bahala dito sa bahay at kung may problema, tawag ka sa kabilang bahay, she is my Aunt, sabi pa ng amo. Akyat ka dahil tulog pa ang mga bata kaya dapat doon muna si Cez. Pero pag-akyat pa lang niya ay gising na ang mga bata.

Unang araw, anong gagawin niya upang alagaan ang apat. Nagmadali si Cez madaling dinampot ang isa sa kambal, ini-lock ang kuwarto para di makasunod ang dalawa, at dali-daling bumaba, inilagay sa crib ang una, akyat uli kinuha ang isa sa kambal, ganoon uli inilock ang pinto at bumaba, inilagay sa crib at hinahapo, humihingal na siya ay umakyat, at ang dalawa pa ay akay naman ni Cez pababa, takot si Cez, baka mahulog sa hagdan ang mga bata, okay lang ang pitong taon na si Emely, pero ang lalaking limang taon, nag-aalala siya. Dahan-dahang bumaba ang tatlo.

Hindi alam ni Cez kung anong oras ang balik ng mga amo, at malapit nang magluto ng hapunan. Nakalagay sa kanyang listahan, alas sais kailangan nakahanda na ang pagkain.

Makulit ang batang lalaki, may operasyon sa puso kaya di pinagagalitan kahit makulit. Sean ang pangalan dahil nang nag-aaway ang dalawa, sinambit bi Emely ang pangalan ng kapatid ngunit galit.Tumakbo si Emely sa laundry area sinundan ni Cez nang makita, kumakatok ito sa pinto na kalapit lang ng pinto nila, at malakas na tumawag ng Lola ... Lola.

Nang buksan ang pinto, napatingin ang matanda kay Cez. Ano? Tanong ng matanda.

Si Sean, inaway naman ako, sabi ni Mommy, huwag daw papatulan pero binabato kami, sumbong ni Emely.

Oh... sige balik na sa loob, susunod na ako. Nasaan ba ang inyong ina? Nagsimula na bang magtrabaho? Tanong ng matanda, pero walang sagot na narinig, maging kay Cez. Eh ang kambal tulog ba?

Hindi po, naglalaro po, tugon ni Cez.

Nang pumasok ang matanda, nadatnan si Sean na nakasiksik sa isang sulok, pero di pinansin ng Lola, ang pinuntahan ay ang kambal.

Kailan ka dumating? Tanong kay Cez ni Lola.

Kagabi po, mga alas sais.

Ano? Alam mo bang dapat gawin sa oras na ito? May pagtatakang tanong ng matanda sa kanya. Di na nakuhang sumagot ni Cez dahil itinaboy na siya ni Lola sa kusina, siya na raw ang bahala sa kambal at sa dalawang makulit. Nakahinga nang maluwag si Cez.

Sa tulong ng matanda, nakaluto ng hapunan si Cez sa tamang oras, at habang di pa dumarating ang mga amo ay may panahon silang magkuwentuhan ni Lola, at nang oras na iyon, dalawa silang nagbabantay sa mga bata.

Anong pangalan mo?  At saan ka nagmula?

Cez po, at mula po ako sa Pilipinas.

Ah!  Sana magtagal ka sa trabaho mo.

Bakit po?  Tanong ni Cez.

Bago ikaw, may nauna na sa iyo, Indonesia, at ang isa ay mula sa Thailand, pangatlo ka.

Nasaan na po sila ngayon?

Yong isa, isang buwan lang nagkasakit, hindi pwede dito kasi nga may mga bata, kaya ibinalik sa agency at pinauwi. Kaya kumuha uli ng bagong katulong, tumagal ng dalawang buwan at pinauwi rin ng agency kasi di marunong magluto at ayaw sa mga bata. Natulong din ako sa kanila, gaya sa ganitong pagkakataon. Wala naman akong ginagawa, mag-asawa lang kami, ang aming mga anak ay may pamilya na.

Maikli man ang oras ng kuwentuhan ng dalawa, nagkaroon naman si Cez ng idea. Kaya siguro di tumagal ang dalawa dahil mahirap ang trabaho. Isa pa ang mgapinirmahan naman nila ay maaring pare-pareho ang mag-alaga ng matanda, hindi babysitter.

Lola, may mga magulang pa po ba ang mga amo ko?  At kaanu-ano ka po nila?  Tanong ni Cez.

Mayroon, pamangkin ko ang lalaki, kapatid ko ang kanyang ama at ang amo mo na babae ay mayroon din nasa malayo at di madalas na dumalaw dito.

Ganoon po ba? Eh ang kapatid po ninyo, malayo rinpo ba dito? Lola, pasensya na po nagiging matanong ako.

Hindi na sinagot ang huling tanong ni Cez, at di nagtagal ay nagpaalam na, siya naman daw ang magluluto.

Salamat po Lola. Magiliw pala ang mga bata sa inyo, panay ang kalong, maging ang kambal ay hindi umiiyak.

Masanay ka sana sa mga apo ko, magkasaklop pa ang mga palad, at tuluyan nang tumawid sa kanilang bahay.

Good evening po Ma’am, bati ni Cez nang bumukas ang pinto at bumulaga ang amo, pero walang sagot, na bumaling sa mga anak. Si Emely ay abalang nanonood  ng TV, si Sean ang sumalubong sa ina, tulog ang isa sa kambal, ang isa ay naglalaro.

Dumating ang among lalaki, balikwas si Emely at humalik sa ama, magiliw naman ang ama at humalik din sa noo ng anak, isa-isang hinaplos sa ulo ang mga anak at nagtuloy na sa itaas. Nang bumaba, pumasok ng kusina at nasalubong ni Cez.

Good evening Sir, ani Cez.

Good evening too, tugon ng among lalaki.

Gaya ng almusal, tanghalian, ang hapunan ay naghihintay na sa lamesa, nang dumulog na sa hapag ay inimbitahan uli siya ng among lalaki na sumabay sa pagkain. Tumanggi si Cez at nagpasalamat. Hinintay na matapos ang mga amo at pagkatimos ng kinainan ay saka siya kumain sa kusina. Habang naghuhugas ng pinagkainan, nagpakulo siya ng tubig para sa mga feeding bottles, ang dami pa naman, pati takalan ng gatas.

Pagkatapos maglinis sa kusina, alas siyete ay isa-isang paliliguan ang mga bata. Ipinakita ng among babae ang gagawin, sample, ang panganay, ang bilis magpaligo at hindi lalabas ang bata nang di bihis at tuyo maging ang mga paa. Malaki ang banyo, naroon na lahat ng mga gagamitin maging ang hair dryer, ang mga tuwalya ay nakasalansan nang maayos. Nakahanda na talaga ang mga damit pantulog at iyon ang ibibihis matapos maligo.

Bakit gabi kung maligo? Tanong sa sarili ni Cez. Sunod lang sa utos si Cez, iyon ang dapat niyang sundin. Matapos paliguan, at sa loob lang ng trenta minutos, humigit man ay kaunti lang. Ang ina na ang magdadala sa itaas tuloy sa silid at patutulugin na, kungdi man ay sa kuwarto na manonood. Malaki ang kuwarto, mayroon ding crib at dalawa pa, may maliit na double deck para sa pitong taon at limang taon na magkapatid, at may lamesita at maliliit na upuan, mayroon ding double bed. Pero dalawa ang kwarto sa itaas, ang isang kuwarto ay private room ng among lalaki, sarado palagi ang kuwartong iyon.

Mag-aalas otso na ng gabi nang matapos sa gawain sa kusina at banyo, kasi kailangan tuyo ang lahat sa banyo. May maliit na silid sa silong o ilalim ng hagdan, at iyon ang para kay Cez, may lagayan siya ng mga damit, pinaka-drawer sa ilalim ng kanyang higaan, may unan at comforter din siya at ang higaan ay manipis pero kutson, malambot din sa pagod na likod ni Cez, maginhawa na rin paglapat ng likod niya.

Ang gulat na naramdaman ni Cez na halos mahulog mula sa higaan nang may tumunog sa loob ng silid.

Cez! Nakita mo na ba yong palantsahan na nasa tabi ng iyong higaan? Iginala ni Cez ang tingin at nakita niya ang palantsahan, plantza at mga damit na paplantsahin.

Opo Ma’am, wow! naman kayliit ng kuwarto may intercom pa, bulong ni Cez. Akala ko pa naman puwede na akong magpahinga. Isang oras lang naman tapos na si Cez at inilabas ang pinalantsa at isinabit sa aparador sa may pagbaba ng hagdan. Pumunta siya sa kusina at uminom ng tubig, pagbalik nagulat si Cez nang masalubong ang among lalaki.

Hindi ka pa natutulog? Alas nuebe y media na ah! Matulog ka na, tanong at utos ng amo, at tuloy-tuloy sa paglabas ng bahay, may bitbit na bag na pang-doctor.

Ah ... doctor ang amo kong lalaki. Eh ... ang amo kong babae ano kaya ang trabaho niya? Tanong ni Cez sa sarili.

Pagod na pagod si Cez sa unang araw, kaya naman paghiga ay nakatulog agad at gigising ulit nang maaga sa kinabukasan at maaaring mas mabilis na sa pangalawang araw.

Isang buwan ang nakalipas, maayos namang nagampanan ni Cez, hindi siya napapagalitan, at iyon ay ipinagpapasalamat niya. Pero minsan dinala siya sa bahay ng mga magulang ng among babae, malayo ang biyahe, may sariling sasakyan ang mga amo ni Cez, kaya walang problema.

Doon sila natulog, wala siyang alaga, kasi marami ang nag-aalaga sa mga bata. Pero si Cez ay tumutulong sa pagluluto. Nang matapos ang pagluluto at naiayos ang hapag, nagkainan silang lahat, pero si Cez at isa pa na siguro katulong rin pero di alam ni Cez kung dayuhan din kasi marunong siyang makipag-usap sa kanilang lengwahe, ay di kumakain na kasabay nila nang matapos ay saka pa lang kumain ang dalawa, at bago umakyat ang lahat ay nagbilin ang amo ni Cez na tumulong sa paglilinis sa kusina, at nang matapos sa kusina, ay umakyat na rin ang dalawa. Isinama siya ng babae sa kanyang kuwarto, at walang imikang natulog.

May schedule pa rin pala si Cez. Paggising tuloy sa kusina, para sa almusal, luto, linis ng dapat linisin. Ang masaklap puro linis ang maghapon ni Cez, at apat na palapag, parang bahay ng buong pamilya ng among babae ang pinagsisilbihan. Katulong naman niya ang isa pero sa dami ng ginawang paglilinis ay pagod silang pareho.

Nang matapos ramdam ni Cez ang pananakit sa likod, balikat at baywang, pero di siya dumaing sa mga amo. Kahit na ng makabalik sila sa bahay ng mga amo ay kailangang gampanan ni Cez ang pagpapaligo sa mga bata at ang palantsahin, kasi tuwing gabi bago matulog ang pamamalantsa. Hindi maikilos ni Cez ang mga kamay at parang mapuputol ang balikat, pero kailangang gawin ang schedule sa araw-araw.

Hindi na kayang tiisin ni Cez ang sakit, nagsabi siya sa mga amo, habang kumakain ng almusal dahil siya ay tumanggi na buhatin ang kambal. Natatakot si Cez na mabitiwan ang mga bata.

Agad namang kumilos ang among lalaki, umakyat at tinawag si Cez sa kuwarto na laging naka-lock. Iyon pala ay may mga aparato roon. May B.P. doon at may mga idinikit sa parte ng masakit ang mga cordon ewan ni Cez kung ano iyon pero marami at ramdam ni Cez na para siyang nakukuryente, mahina lang ang boltahe pero tumagal iyon ng sampung minuto. Tapos ay pinainom siya ng gamot para sa sakit ng katawan.

Parang lalagnatin na si Cez, pero tiniis niya iyon at pinilit ang sarili na kumilos at ganoon ang nakaatas na gawain. Napasulyap si Cez sa among babae, nakaismid ito sa kanya. Pero ang among lalaki ay nag-utos na magpahinga muna siya, na lalo nang ikinainis ng among babae.

Tumagal pa ang paglilingkod ni Cez sa mga amo, dalawa, tatlong buwan, pero malimit na siyang napapagalitan ng babae. Ginagawa ni Cez ang lahat na inaakala ay magugustuhan ng mga amo. Pagod na rin si Cez ni wala pa siyang nagiging day-off. Sa loob ng tatlong buwang sahod niya ay halos bayad na ang utang sa Pilipinas, kasi wala namang malaking deduction, five thousand lang kada buwan, kaya ang ten thousand ay naipapadala niya nang buo at ang five hundred ay para sa wallet naman niya.

Tumawag ang broker ni Cez, at siya ang kinausap imbes na amo niya ang kausapin.

Hello! Cez, napatawag ako, nagkasakit ka raw.

Yes, Sir, pero ayos na po ako, nanakit lang po ang mga kasukasuan ko. Napagod lang po siguro.

Sir, bakit po ako nag-aalaga ng mga bata, gayong ang pinirmahan ko ay mag-alaga ng matanda?

Nagrereklamo ka ba? Eh ikaw itong inirereklamo ng iyong mga amo, di mo raw maayos na nagagawa ang iyong trabaho. Ayusin mo ang trabaho mo okay?

Yes sir, pero kasali po ba sa trabaho ko ang maglinis ng bahay ng mga relative nila? Tanong ni Cez.

Anong sinasabi mo? Pagbutihin mo pagtratrabaho at ibinaba na ang telepono.

Sorry po Ma’am, aayusin ko po ang pagtratrabaho ko.

Tumango lang ang among babae, pero hindi umimik ang among lalaki.

Wala pa ring day-off si Cez, at araw ng Linggo nang bumisita sila sa magulang ng among lalaki. Ang ina ay nasa wheelchair, pero malakas pa ang ama at sila lang dalawa sa bahay. Maliit at bungalow iyon.

May dala silang pagkain para sa mag-asawa at iyon ang inihanda ni Cez sa lamesa. Matapos kumain, si Cez ang naglinis ng lahat, kahit sinabihan siya ni Lolo ng iwanan na lang ang lahat sa kusina.

Mabait magsalita ang matanda, gaya ng among lalaki. Nasabi ni Cez sa sarili na sana sila ang mga amo at alaga niya. Dahil iyon ang kontrata niya.

Ika-apat na buwang pagtitiis ni Cez, dahil wala siyang day-off, hindi niya alam kung paano tatawag sa opisina, natatakot siyang mapagalitan. Kung makikiusap siya na tumawag sa agency, tiyak magtatanong kung bakit at di maaaring sabihin na ihatid siya sa tunay na mga amo at tunay na trabaho niya.

Isang araw ay dumating ang broker, nagdududa na si Cez sa pag-uusap ng amo at ng broker niya.

Biglang-bigla ang pagpasok ni Lola, nakialam na sa usapan, umiiling ang matanda. Magaan ang loob ng matanda kay Cez, lagi silang palitan ng kuwento, pero balewala ang matanda sa usapan. May iniabot na envelop ang amo sa broker at nakita ni Cez na kinuha sa loob ng envelop ang kanyang passport, ang iba pang papeles ay iniabot sa broker.

Iyon ang envelop ko ah! ani ni Cez sa sarili. Bakit? Ano ang balak nilang gawin doon? Bakit hindi iyon hiningi nang maayos sa akin at kinuha na lang sa kuwarto ko?

Hindi mapakali si Cez nang araw na iyon. Nang wala na ang broker at umalis din ang among babae, at ang amo na lalaki ay umakyat sa kanyang private room.

Pinatulog agad ang kambal, wala rin ang mag-aaral, kaya nakapag-laundry si Cez nang maaga, naroon naman ang Lola sa labas at naninigarilyo habang nag-lalaundry din.

Tulog ba ang alaga mo at nakapaglalaba ka na?

Opo Lola, at maghahanda po ako ng pananghalian pag naisalang ko sa dryer ang mga nilabhan kahapon.

Umalis na ba ang mga amo mo?

Ang among babae lang po, si Sir, nasa itaas po.

Lola, may problema po ba?

Ewan ko ba, mukhang hindi gusto ng Ma’am mo dahil ang liit mo raw at nanghihingi sa broker ng bago, pero sabi ng broker maghintay lang pag mayroon na, tatawag na lang daw.

Dali-daling nagpaalam at inihabilin ang mga bata, at pumunta si Cez sa Seven Eleven store malapit lang at tumawag sa Pilipinas, hiningi ang numero ni Rose, nagtataka ang kapatid sa biglaang tawag ni Cez, kasi natawag lang si Cez pag Linggo at pag nagpapadala ng pera.

5

Dec. 5 pa lang ibinigay na ang sahod ni Cez, gayong tinatanggap niya ang sahod tuwing a dose hanggang sa a kinse ng buwan. Nagulat pa si Cez nang tanggapin ang buong sahod, walang kaltas, may dagdag na five thousand para daw sa di ko pag day-off.

Maliwanag na kay Cez ang lahat, uuwi siya ng Pilipinas. Sa nalaman sa matanda at sa pagbibigay ng buong sahod natiyak na ni Cez ang balak ng amo.

Di nagpahalata si Cez, ginawa niya nang maayos ang mga gawain at nang may pagkakataon siya ay nagpaalam sa amo na tatawag sa Pilipinas, sanay ang amo sa ganoon dahil bagong sahod, tiwala ang amo at binigyan pa siya ng telephone card (IC) worth two hundred ten.

Imbes na sa Pilipinas tumawag ay tinawagan si Rose at ipinaliwanag ang lahat, ipinasa ni Rose ang CP number ni Miriam. Tinawagan din si Miriam, sige okay lang magtrabaho sa restaurant tagahugas ng mga pinggan, mga kinainan tapos bayad agad dalawang oras ay three hundred, ayos lang ba, at may tinutuluyan din akong lugar, puwede ka rin doon yun lang di matagalan ha? ani Miriam.

Di kilala ni Cez ang babae pero nagtiwala at puro bahala na ang nasasaisip dahil ayaw ni Cez bumalik sa Pilipinas. Dahil sa napag-usapan anumang oras daw ay handa si Miriam salubungin si Cez sa napag-usapang lugar.

Pagbalik, tuwa ang ipinakitang mukha sa amo at sabay tanong, Ma’am, kailan po ako magpapadala ng pera kasi po sinabi ko maaga ninyo po akong pinasahod.

Dahil sa Bank-to-Bank doon siya dinadala ng amo, kaya kailangang samahan siya, dahil ito ang nakikipag-usap at pipirma lang si Cez, at maghihintay ng resibo, tapos sabay silang uuwi, ni hindi alam ni Cez ang lugar kung saan.

I am busy, sagot ng amo, maybe next time.

Okay po Ma’am, no problem.

Ang totoo, ayaw ni Cez na magpadala, kinabahan siya, buti tumanggi ang amo. Kailangan niya ang pera at saka na lang siya magpapadala pag nakahanap na siya ng trabaho. Magiging TNT si Cez?

Kailangang mauna ako sa plano nila, kung kailan ay hindi iyon alam ni Cez pero tiyak niya na alam ng matanda ang nangyayari. Tamang-tama tatawid ang Lola maya-maya lang darating na ang matanda.

Lola, halika, upo ka muna, inom ka ng tea.

Salamat Cez, malungkot na sagot ng Lola.

Lola, pasensiya na po kayo dahil naistorbo ko kayo kung minsan, malaking tulong po iyon sa aking gawain.

Walang anuman iyon, alam mo bang gusto kita kaysa sa mga nauna sa iyo. Ewan ko ba sa amo mong babae! Hindi naman nakikialam ang pamangkin ko. Ayaw ng amo mong lalaki ang katulong, gusto niya ang asawa ang siyang mag-asikaso sa mga bata at bahay. Ang babae raw ang siyang bahala mag-ayos upang makakuha ng katulong.

Ganoon po ba Lola, eh alam po ba ninyo kung kailan ako uuwi sa Pilipinas? Miss ko na rin po sila eh... masayang tanong ni Cez, di nagpahalata.

Dahil sa nalaman ni Cez sa matanda kung kailan siya pauuwiin, nag-isip na siya kung ano ang gagawin. Nagpaalam sandali si Cez sa matanda at nagdahilang bibili ng candy. Pumunta siya sa seven-eleven, bumili ng candy at paglabas ay nagtuloy sa train station at pinagmasdan ang loob, binasa ang mga karatula at pinag-aralan ang mga platform. Madaling sinaulo ang mga paalala ni Miriam at bumalik na sa bahay.

Lola, salamat uli ha, baka di na uli tayo magkita uli, baka bukas pick time na ng broker ko.

Ha? Sabi ko baka sa makalawa, magkikita pa tayo bukas, sabay tampal sa braso ni Cez.

Yakap ni Cez ang matanda, alalay palabas ng bahay. Pagod man sa maghapon hanggang sa hapunan, paliligo at pamamalantsa ay di ininda ni Cez, at di rin nakakahalata ang mga amo sa kanyang kilos.

Dec. 8 ng gabi di pa natutulog si Cez, naghanda siya ng kanyang mga gamit. Lahat ay isinilid sa bag na gamit niya nang dumating. Kaunti lang ito na isusukbit lang sa balikat. Lumabas kumuha ng tubig na inumin, parang magnanakaw palinga-linga baka may taong makakita. Kinuha ni Cez ang passport sa drawer. Doon niya nakitang inilagay ng amo.

Natakot si Cez na baka sunduin siya nang maaga ng broker kaysa sa sinabing araw at petsa. Kailangan na unahan na niya ng alis. Dec. 10 apat na buwan si Cez. Dec. 9 alas singko ng umaga, handa na ang pag-alis ni Cez, pero ang dating ng train ay alas sais kinse. Tiyak pag hindi niya kinukuha ang isa sa kambal tatawag ang amo. Isa hanggang dalawang minuto ang pagpunta sa station ng train at pag nakapasok na ng platform, hindi na makikita ang nasa loob.

Habang hinihintay ang oras, nagsalang ng bigas para lugawin, naka-timer ito, nagprito ng apat na itlog at naglagay ng dried meat sa plato at inihanda ang mesa para sa lahat. Isinabit na rin si Cez ang damit na gagamitin ng mag-aaral at polo shirt ng among lalaki, nakahanay sa hagdan ang mga sapatos na gagamitin.

Gumawa ng note si Cez. Sorry po Sir, Ma’am, ayaw ko pong umuwi ng Pilipinas. Iyon lang at tuloy-tuloy na lumabas bitbit ang bag papunta sa istasyon.

Hindi naghintay nang matagal at dumating na ang train at nakahinga siya nang maluwag. Alam ni Cez na nasa baba na ang among lalaki, hindi man pansin, aakalain na nasa laundry siya, pero ang among babae tiyak galit na tatawag iyon dahil sa kambal (Histerya na si Ma’am).

Habang nasa train si Cez, iniisip ang naiwan. Huwag sanang sisihin si Lola, huwag sanang magsalita si Lola, ako naman ang may plano ng pag-alis. Kausap ang sarili. Isa pa, iniisip din ang patutunguhan.

Sumapit sa nasabing istasyon, paglabas ng istasyon, hanap agad ang telephone booth. Tinawagan si Miriam.

Saan ka na? tanong ni Miriam.

Andito na sa Nantzi station, sagot ni Cez.

Hintayin mo ako, ten minutes okay?

Okay lang, sagot ni Cez.

Pero ang totoo, nanginginig ang buo niyang katawan at di malaman ang pakiramdam, parang sasabog ang dibdib sa lakas ng kaba ng dibdib.

Cez, tawag ng babae.

Hi! Ikaw si Miriam? Mukha kang Intsik, ang damit mo tulad na rin nila.

Kailangan eh! Halika, sakay na sa likuran at isuot mo itong helmet.

May motor ka? Lisensyado ka ba naman?

Gaga! Scooter, hindi motorsiklo.

Ganoon na rin iyon, tawang tugon ni Cez. Pagdating sa lugar kung saan tumitigil si Miriam, may ilang babae rin, isang sanggol tatlong buwan lang, at isang matanda, ito raw ang may-ari ng bahay.

Tinawagan ni Cez si Rose at sinabi na naroon na siya kina Miriam, gamit ang cell phone ni Miriam. Ingat lang, iyon ang tanging bilin ni Rose kay Cez.

Si Miriam naman ang tumawag sa phone, may kinausap, pero malungkot ang mukha nito at sinabing mayroon na raw nauna sa trabaho. Maraming tinawagan pero walang nangyari. Walang trabaho para kay Cez. At tila binagsakan ng langit nang sabihin nina Miriam at Liza na aalis din silang lahat at hindi siya maaring tumigil doon kasi pag gabi, walang tao sa loob. Hindi ipinaliwanag sa kanya ni Miriam ang mga bagay na iyon. Paano siya, saan siya pupunta, wala naman siyang kilala sa lugar na iyon.

May naisip ako, may ka-phone pal ako, hihingi tayo ng tulong, sabi ni Liza.

Sino? tanong ni Miriam. Ang lihim mo naman, sabi pa.

Si Dae, Amerikano ‘day, hindi ko pa nakikita, pero almost one month ko nang phone pal, at mukhang okay kausap. Okay lang ba sa iyo?

Ano pang magagawa ko palpak si Miriam, at hindi naman ako puwedeng sumama sa inyong mga lakad. Tawagan mo na, ayokong matulog sa kalye o ang bumalik sa mga amo ko, dugtong ni Cez.

Sira ba ang ulo mo? sabi ni Helen. Pag bumalik ka, puwede kang ipahuli at pauwiin sa Pilipinas.

Eh! Kaya nga ako nag-run away eh pauuwiin ako sa Pilipinas, sagot ni Cez. Sige na, tawagan ninyo ang dapat na tawagan, tulungan ninyo ako puwede? pakiusap ni Cez.

Alas onse gising na iyon, may pasok iyon sa hapon at pinapatay nito ang phone sa oras ng trabaho, sabi ni Liza.

Ngayon na ten thirty na, huwag ka nang maghintay pa. Tawag na! utos ni Helen.

Okay, okay ... dial na nga, may kaagaw pa ako ngayon, nakangiting sabi nito. Ayos lang, kabayan.

Hello! sabi ng kabilang linya.

Hi, Dae, si Liza oops ... It’s me Liza.

Oh! Yes, Liza, what’s up, you call early?

We need help, ani Liza.

What? Who’s we?

My friend Cez don’t have place to stay just one night, please! Help us.

Ipinaliwanag ni Liza ang naging sitwasyon ni Cez pero hindi malinaw. Pumayag si Dae at sinabing maghintay sa train station at susunduin doon.

Inihatid ni Miriam si Cez sa oras ng usapan, pero iniwan agad siya. Tawagan mo ako pagdating mo roon, iyon ang bilin. Walang magawa si Cez, alin man ang sunduin siya ni Dae o trick lang ng mga kababayan ang lahat at walang Amerikanong susundo.

Malamig, naawa si Helen, ibinigay ang lumang coat na kulay maroon at isinuot niya tama lang sa kanya. Pag tayo, may isang lalaki, mataba sa suot na jacket na green, may bitbit na helmet at lilinga-linga.

At nang matapat sa kanya, nakita niya ang kulay blue na mga mata sa loob ng suot na salamin, grey ang kulay ng buhok at amoy beer.

Hi! Are you Cez?

Yes, I’m Cez and you’re Liza’s friend?

Yeah! Okay, let’s go, I have to work at 2 pm. Para bang si Cez ang kaibigan at ka-phone pal nito, at pinaandar ang 125 scooter nito. Pagdating sa one bedroom apartment ay naupo ang dalawa, si Cez ay nakatingin kay Dae, habang inaayos ang mga gamit sa pagtuturo, nagpalit ng damit, pumasok sa banyo at paglabas, maayos na ang sarili.

We can talk after my class, I’ll be here by six thirty. If you are hungry, open the fridge have some, bilin ni Dae.

Nang umalis si Dae, nakahinga si Cez ng maluwag, parang naalis ang pangamba, pero maraming tanong sa sarili. Anong tulong ang magagawa ni Dae? Gayong ang pakiusap nila ay isang gabi. Tumawag si Cez gamit ang C.P. ni Dae, patay nga ang phone kasi hindi pala nito dinadala sa school. Walang sumasagot isa man kina Miriam, Liza at Helen. Nasaan na sila? tanong ni Cez sa sarili.

Pumasok si Cez sa silid ni Dae, at laking gulat niya, ang kuwarto ay parang pinaglaruan ng mga pusang habol ang mga daga. Ang mga damit nakakalat, amoy sigarilyo ang silid, amoy beer. Ah... ano bang klaseng tao ito, hindi yata marunong maglinis ni walang kusina, saan ito nagluluto, sunod-sunod na sabi sa sarili.

Naglinis si Cez ng buong kuwarto at living room, walang gamit kundi maliit na casette at ilang mga CD. May terasa at doon nakalagay ang washing machine, luma ito. Nilabhan ang inaaka ay marumi at ginamit ng damit, isinampay ang mga ito, nilinis din ang banyo, nakita ni Cez ang body spray ni Dae at ini-spray bahagya sa kuwarto at isinara ang pinto.

Nagutom, binuksan ang ref. May tinapay at guava jelly, may coke at beer, puro de bote, kumain siya at nagpahinga, nakatulog at madilim na nang magising. At nang nagmulat ng mata, nagulat siya sa nakupong si Dae, at pinanonood pala siya habang natutulog. Balikwas ng bangon at muntik pa siyang mahulog sa mahabang sofa.

Thanks for cleaning all things up here, so dirty isn’t it? Are you tired? Hungry? Sunod-sunod na tanong ni Dae.

That’s okay, nothing else to do so I cleaned up, tired? Yes, didn’t have a good sleep in few days and yes, I’m hungry, didn’t have good meals from yesterday. Para bang kilalang-kilala ni Cez ang lalaki kung magsalita.

Dae smiled at her, a cute smile, and invited her for dinner outside.

Nagpalit ng damit si Cez, suot ang pantalong pit na pit sa kanya at itim na blouse, sexy ang dating, mahaba ang buhok ni Cez at inilugay, nag-head band lang siya, pero nang lumabas sila, suot uli niya ang coat na bigay ni Helen. Si Dae naman suot din ang makapal na green jacket.

Dinala siya ni Dae sa isang pub restaurant at umorder ng pagkain, chicken wings at fried rice at beer, pineapple juice naman ang kay Cez, at umorder pa ng sushi with wasabi sauce.

Tapos nang kumain, pero naroon pa rin sila sa pub, mahilig pala sa music si Dae, nakadalawang bote ng beer si Dae saka nag-ayang umuwi, hindi ito lasing.

Pagdating ng apartment niya, kinuha ang unan at comforter, inilagay sa mahabang sofa, bihis na ito at naka-short at T-shirt, at pinapasok si Cez sa silid.

You sleep inside, I’ll sleep here, we can talk tomorrow, sabi ni Dae sa kanya.

No. It’s okay for me to sleep here, sagot ni Cez.

No, no, no, I insist, I’m a man, and he laughed, ipinakita pa ang mga muscle nito sa braso at tumawa naman si Cez. Goodnight sabi nito kay Dae.

Goodnight, Ireene, tugon ni Dae.

Ano? Si Cez ako at tinawag akong Ireene, may girlfriend siguro o kaya ang asawa ay Ireene, hindi nalang pinansin ni Cez. At iyon ang unang gabi ni Cez sa buhay ni Dae. Nag-dinner date sila nang walang pormal na usapan.

Good morning, Ireene, bati ni Dae nang makita siyang lumabas ng silid.

I’m not Ireene, I’m Cez, nakaingos na sabi niya, pero binati na rin ng good morning.

Bihis na si Cez at kung anong suot ni Dae pagtulog ay iyon pa rin ang suot nang ayin at umalis sila para mag-almusal. Dinala siya sa McDonald, may take-out pa nang umuwi, para daw sa tanghalian, kaya pala walang kusina puro pagkain sa labas o pizza ang kinakain ni Dae.

Tawag uli si Cez kay Miriam walang sagot, bakit? Bulong niya sa sarili, sabi sa akin ano mang oras okay lang na dumating ako tapos wala naman pala.

Any problem? asked Dae with concern.

I have no place to stay and no work to earn money, and now I can’t reach Miriam, who promised to findwork. Kamot sa ulo si Cez, kulang nalang ay sabunutan ang sarili at halos mapaiyak sa pag-aalala kung anong gagawin.

What happened? Tanong ni Dae.

Ikinuwento ni Cez ang lahat mula nang dumating sa Taiwan hanggang sa umalis sa mga amo.

Nakita ni Dae ang sariwang sugat na bago palang nahihilom, at tinanong kung sinasaktan siya ng mga amo. Umiling si Cez at sinabing ang batang si Sean maysakit iyon at hinampas ng laruan, may wire iyon at nasugatan si Cez. Walang anuman ito sagot kay Dae, ang inaalala ko ay ang ngayon.

Stay here, sagot ni Dae, we will fix it.

Are you sure? tanong ni Cez.

Yes I am, if you ‘re not afraid, that we are two in the same place in one bedroom, you know?

I’m not, but don’t harass me okay?

Of course not unless you like it, he replied and saying I don’t bite either ...  he’ he’ he.

Dae finds me cleaning job? bulong ni Cez nang tumawag kay Karen, co-teacher niya. Puwede raw siyang maglinis for two hours at 250 per hour. Wow! sabi ni Cez. Recommendation ni Karen, dumami ang cleaning hours ni Cez.

Alam ni Dae ang sitwasyon ni Cez, inialok niya ang luma pero matibay pang bisekleta, para daw di makilala, dahil baka pinaghahanap na rin si Cez.

Sa tulong ni Dae, maayos ang trabaho ni Cez at bayad agad pagtapos ng trabaho. Nagpatulong si Cez na makabili ng cellphone, at sumang-ayon si Dae, pero nag-aalala sa halaga ng cellphone, pero sabi ni Cez, okay lang may pera siya para doon. Maayos ang takbo ng trabaho niya at nabuo niya ang one week schedule, four to five hours a day.

Layo-layo ang lugar ng trabaho ni Cez, kaya naisip ni Dae na mas makabubuti kung may scooter siya.

What? I can’t drive, only bicycle.

I’ll teach you, don’t worry.

I can’t afford to buy, only a week I been working.

I will help you, they have a second-hand scooter.

But... ah okay, I’ll pay you installment. Bumili ng second-hand scooter at sa pangalan ni Dae, nag-aral si Cez sa malaking scooter ni Dae, habang hindi raw siya marunong, hindi ito ipapagamit sa kanya.

Maganda ang scooter ni Cez, red and black 50 cc. at kayang-kaya nang paandarin ni Cez. Madaling natuto si Cez. Nang nagbabayad na si Cez kay Dae, hindi ito tinanggap at ipadala na lang daw sa Pilipinas, mas kailangan daw ng family ni Cez. Ganoon lang at nahulog ang loob ni Cez sa kabutihang ipinakikita ni Dae sa kanya. Sa isang bubong, ano pa nga ba ang dapat mangyari lalo pa nang sabihin ng lalaki na, I like you since the day we’ve met, sabi ni Dae. Walang naisagot si Cez, pero sabi ni Dae, maghihintay daw siya. Praktikal daw ang mga Amerikano, sagutin kung gusto, ayaw ng paligoy-ligoy at pakipot.

Practical din si Cez, sagot ay okay, let’s try the relationship. Kung hindi okay, split na walang grudge sa isa’t-isa. At gayon nga ang nangyari.

6

Tumagal ng buwan, taon, ay maayos ang lahat sa dalawa. Nagkaroon din si Cez ng teaching job dahil may mga private class si Dae, ibinigay ang ilan sa kanyang private class, apat na bata na may edad 6-10 taon. Araw-araw binibigyan siya ng lesson plan. Tuwing gabi habang nag-iinom na mag-isa, tinuturuan si Cez ng dapat ituro sa estudyante. Pati pronounciation, pati accent ni Cez, ay unti-unting nabago. Dumami ang class hours ni Cez, nabawasan ang paglilinis, ipinasa ang iba, na bagong kakilala niya noong pumunta sila sa Pinoy restaurant. Pero ang alam ay asawa siya ni Dae, kaya hindi alam ng marami ang tunay na katayuan ni Dae at Cez.

May broker si Dae at ito ang nagbibigay ng trabaho sa mga foreigners. Naging kaibigan ito nina Dae at Cez, mas malapit ang broker kay Cez at malimit din silang magkasama after teaching.

Magpapalipas sila ng oras sa pub, dahil ito ang gawi ng foreigners. Maghihintay naman sila sa pagdating ni Dae at pag-uwi sabay sila at mauna nang umuwi si Nitz, hindi kasi ito umiinom ng alak gaya ni Cez.

Tatlong taong pagsasama, naging matatag ang relasyon ng dalawa, umuunlad ang kaalaman ni Cez sa pagsasalita ng Ingles, at tumatagal din sa pagtuturo, substitute minsan pag maysakit o ano pang dahilan ng ibang teacher, tawag agad si Nitz kay Cez, tanggap pag may oras pera iyon sa isip ni Cez.

Isang oras ng turo ay five fifty ang iba six hundred, masaya si Cez sa pagtuturo at masayang nabubuhay sa piling ni Dae, ito ang malaking nagawang tulong ni Dae, napamahal sa kanya ang lalaki at alam ni Cez na mahal talaga siya ni Dae.

Nagpinta si Dae sa Pilipinas, nakilala ang mga anak, ama at mga kapatid ni Cez. Nang bumalik mas pinagbuti ni Dae ang trato kay Cez.

Namatay ang ama ni Cez, at di ito nakita, umiyak si Dae at inalo si si Cez. Alam ni Cez na maysakit na ang ama pero hindi siya maaring umuwi.

Napauwi ang lahat ng lungkot para sa ama at patuloy na magsikap. Nagpapadala nang maayos si Cez, at malimit ang komunikasyon sa phone sa mga anak at mga kapatid.

Lumipat ng tirahan sina Cez at Dae, maayos ang nakuha nilang apartment, dalawang kuwarto, makikita ang kusina at salas. Bumili sila ng ilang mga gamit, pero puro second-hand (TV, ref at stereo, murang mura puro maayos gamitin at masaya si Cez, kasi makakapagluto na siya ng anumang gustong lutuin. Masaya si Dae at pinuri ng husto ang asawa, my lawful wife.

Nakilala ni Cez ang ina ni Dae, pati ang kapatid na babae at nakita niya ang mga ito sa web cam na kausap ang mga ito sa telepono at nagpasalamat sa malaking pagbabago ng anak. Nang umuwi si Dae sa US ay hindi ito nag-iinom ng sobra, ikinatuwa ito ng ina, at mula sa US timawag si Dae, alas nuebe doon, alas sais naman ng umaga dito, inaasahan niya ang tawag ayon sa usapan bago umalis si Dae, para makilala ang ina.

Masayang bumalik sa Taiwan at parang bata si Cez na kinalong, hinalikan, yinakap. Damang-dama ni Cexz ang pagmamahal ni Dae.

Oh! Honey I miss you, you missed me?

Of course, I miss you too, Daddy.Iyon ang tawagan ng dalawa, Honey, Daddy at wala ng goodnight, Ireene, kasi iyon ang American style. means (my love). Ibig sabihin una pa lang ay tinawag na siya ni Dae ng “love”. Natawa si Cez sa sarili. I love you too, Daddy, bulong niya.

Nagbalak silang lumipat kasi napalayo ang mga school na pinagtuturuan, sabi ni Dae, only one year at uuwi na tayo sa Pilipinas for good. Natuwa din siya sa sinabi ni Dae at sumang-ayon na sa Dec. 2008 ay sa Pilipinas magpapasko.

Nakakuha ng malilipatan si Cez, pero hindi agad-agad, kasi hindi pa umaalis ang umuupa, nakapag down na si Cez ng one-month deposit, baka mayroon pang mauna. Malapit pa naman sa school nila ni Dae. Naikuha kasi ni Nitz ang mga mag-asawa ng iisang school six hours para kay Dae at four hours kay Cez.

September 2007, ilang araw na lang maglilipat na sina Cez. Masaya ang mag-asawa, lahat ng plano ay isinapuso ni Cez. Isang taon lang naman sabi ni Dae at sasama siya sa Pilipinas at doon mamamalagi kasama ang pamilya ni Cez. Gusto na rin ni Cez na umuwi at maasikaso ang mga anak, matagal-tagal din namang nawalay sa pamilya niya.

Biniro si Cez at Dae ng tadhana ng isang gabi ay dumating si Nitz sa bahay nina Cez. Sept. 12, ay iyon ang masakit na biro.

Cez, where are you?

I’m on my way to my private class, about two blocks away from my place. Why?

I will give you more hours, we will talk the details later, I’m also close to your place, cancel the class, adjust them tomorrow.

Hindi nakatanggi si Cez, dahil iyon ay bigay din ni Nitz sa kanya at okay na okay ang another hour na ibibigay, wika ni Cez habang bumabalik sa kanyang bahay.

Umakyat si Cez at sinabihan ang guwardiya na kung may dumating, itawag lang sa intercom. Tumango ang guwardiya at lulan na si Cez ng elevator. Tumunog ang cellphone ni Cez, si Nitz nasa baba sa may Family Mart. Sinundo ni Cez, umakyat sila at pinaupo si Nitz, at dahil hindi nagluto si Cez dahil balak nilang mag-asawa na sa labas kumain. Ten o’clock ang tapos ni Dae, usapan nilang magtagpo sa Black D.

Wait, I’ll prepare something to eat, you want some drinks? Cez asked her.

Coke is fine, sagot ni Nitz, at pinindot ang remote ng TV (Tumunog ang phone ni Nitz) , they talked at sinabi kay Cez.

I have a friend coming, ani Nitz.

That’s okay, your friend is my friend and welcome to my house, sagot ni Cez.

Itinawag ni Cez sa guwardiya na may darating na bisita, nakisuyo na isakay sa elevator, kasi may key ang elevator. Oo, sagot ng guwardiya.

Hindi pa natatapos maggayat ng gulay, ay may nag-doorbell na, at binuksan ni Cez ang screen door, pero nagulat si Cez dahil lalaki, dalawang tao at lalaki, ulit niya sa isip.

Hi! sabi ng dalawa taas pang kamay.

Hey, you’re here, wika ni Nitz. Cez, they are my friends, dagdag niya at hinawakan ang kamay ni Cez.

Come in, binuksan ang pinakapinto at saka pinatuloy. Sit down please, mostra ang sopa at tinanong na rin ni Cez kung gusto ng tubig o juice. Iyon lang kasi ang puwede niyang ialok.

No, thank you, sabi ng isa, at gayon din ang sabi ng isa pa, at magkakatabi ang tatlo at nag-uusap-usap. Hindi iyon maunawaan ni Cez. Palakas nang palakas ang boses, parang galit na ang isa at parang may mga itinatanong kay Nitz pero puro iling lang ang nakikita ni Cez.

Malapit nang maluto ang lahat, inilagay sa low ang rice cooker, nasa low na rin ang turbo pot, hintay na lang ang paghahanda sa mesa. Nang biglang lumapit kay Cez ang isa, hinila at dinampot ang kutsilyo na ginamit sa pagtilad ng gulay, itinulak si Cez sa dulo ng sopa, habang si Nitz ay nasa single na sopa.

Takot na takot si Cez, nasaksihan ni Cez ang pag-unday ng patalim sa katawan ng kaibigan. Nagmamakaawa si Nitz, luhaan naman si Cez.

Stop! Stop! Why you’re killing her? Takot pero nag-uutos at nagtatanong si Cez.

Kita ni Cez na halos wala ng buhay si Nitz, kinuha ng isa ang bag ni Nitz, kinuha cellphone, hila si Cez at itinulak sa katawan ng kaibigan. May dugo pero hindi marami, may dugo na rin ang mga kamay ni Cez, pati damit niya at nagbanta ang isang lalaki.

Why did you do this? Takot na tanong ni Cez.

We didn’t, you did.

Marami pang iniutos na gawin ni Cez, at kung hindi iyon susundin, may banta sa buhay ni Dae. Ayaw ni Cez na may mangyari kay Dae kaya sinunod ang utos, tulala at di alam ang gagawin, nag-isip walang maisip.

Pinanood ni Cez ang dalawa at winika sa kanya. If you dispose her, you are free. Anong ibig sabihin? Tanong ni Cez sa sarili. Walang malamang gawin at samut-samut ang nararamdaman sa sarili. Umalis na ang dalawa na parang walang ano mang nangyari.

Dahan-dahan siyang nagbukas ng pinto, gulat na gulat siya, nasa hagdanan na pataas ang mga lalaki at nagbabanta ang mga tingin sa kanya, sabay sabing no police, you call police, we are police. Kita nga ni Cez ang badge na nakasukbit sa sinturera, naka-jacket na leather. Sabay sara ni Cez ng pintuan at naghintay pa ng ilang oras habang pinapanood ang bangkay sa kanilang bahay.

Nitz, anong gagawin ko sa iyo, bakit dito pa sa bahay ko, sino ang mga iyon? Bakit ka ginanito at ako, anong mangyayari sa akin ...

Ginawa ni Cez ang lahat ng paraan, tama o mali hindi niya alam, bahala na, baka sakali, at mag-isang nagdesisyon...

Naglipat ng bahay sina Cez sa araw ng napag-usapan nila. Naiayos pa ang mga gamit, kahit na pagod na pagod siya, hindi halata ni Dae ang panghihina niya at pagkabalisa.

Honey, let’s go have dinner, then back to our old apartment, we need to get Lulu.

Si Lulu ay ang alaga nilang aso, si Cez ang nakapulot dito, limang buwan pa lang silang nagsasama, matalino at mabait ang alaga.

Okay, let’s go. Seven-eleven foods, iyong sushi at sandwich, iyon ang hapunan nila.

Nag-ring ang phone ni Dae, sinagot at nabigla sa kanyang nalaman, mula sa kabilang linya ay ang kaibigang si Jules.

What? the hell happened? tanong ni Dae.

We are not sure, someone killed Nitz, Jules replied.

We’ve just talked to Mark, the owner of the pub. Where are you guys? Tanong ni Dae, nang malaman kung saan. Inaya siya ni Dae at pumunta sila sa bahay ni Jules. At doon nagkuwentuhan habang nag-iinuman. Takot na si Cez, alam na niya, natagpuan na ang bangkay. Nag-aya na agad si Cez, di pa man sila nagtatagal, idinahilan si Lulu. Dahil mahal ni Dae ang aso, pumayag itong umalis, nagtuloy sa apartment at habang nililinis ni Cez ang ibang kalat, ay nakaupo si Dae na umiiyak, naaawa sa kaibigan.

Sept. 17, 2007 pumasok na si Dae, malungkot na nagpaalam, at sinabing see you later, dahil may pasok din si Cez, una nga lang si Dae. “Pero alaala pa rin” (Kahit pagod si Cez at wala nang lakas ay may pangangailangan ng laman si Dae, at iyon ang huling pagniniig ng dalawa).

Nag-ring ang cellphone, ang kaibigang Haponesa ni Cez, at itinatanong kung nasaan siya at si Dae.

I’m at home, sagot ni Cez.

Are you sure?

Yes, my new home. Why?

Nothing, are you going to work? And where? Sa tanong na iyon, alam na ni Cez, hinahanap na silang mag-asawa. May pagkakataong tumakas kung gugustuhin niya, hindi pa alam kung nasaan siya at saang lugar ang pagtuturuan niya. Pero nagtungo pa rin si Cez sa school, pagpasok nag-time in at kinuha ang mga flashcard at nagtuloy sa room kung saan naghihintay amga estudyante niya.

Nagkita sila ni Dae, iniabot ni Cez ang susi ng bahay, passport ni Dae at ang bankbook nito. Bakit? tanong ng asawa. Kumpletong inilagay ni Dae ang mga nasa envelop na iniabot ni Cez, inilagay sa bag at isinukbit sa balikat.

Aalis daw si Dae, dahil tumawag ang isang Ivy school importante raw, dahil break time ni Dae at malapit ang nasabing lugar, kaya makakabalik daw siya on time sa next class.

Labinlimang minuto, may dumating ang apat na lalaki, pormal at magalang na pumasok ng silid-aralan, kasunod ang owner ng school.

Miss Cez, bulong ng lalaki, malumanay na inimbitahan siya palabas ng school, maayos na sumama si Cez, walang malay ang mga bata.

May naghihintay na van kay Cez, pero bago pumasok ng van, itinanong kung alin ang kanyang scooter. Itinuro niya at iyon ay ang scooter na binili niya sa Haponesa.

Sakay ng van, nagtungo sila sa bagong bahay na nilipatan. Nasa loob ng van si Dae at sa tabi ng asawa siya pinaupo. Honey, what the heck is happening, tanong ni Dae sa kanya. Sabay saway ng isang official. No talk please. Umiiyak na si Cez hawak ang kamay ni Dae at pabulong na itong sinabi.

Daddy, I’m so sorry, can’t tell you now.

Honey, please tell me, how can I help?

Just go back to the US, that’s it, go home. Pinaghiwalay ang dalawa, huminto ang sasakyan pintuan mismo ng apartment, pumasok sa loob ng bahay, puro click ng camera sa kabahayan at mga gamit at naghanap ng iba pang bagay. Nakuha rin ang passport ni Cez at ilang damit, iyon ang damit na suot niya ng gabing inabandona ang bangkay ni Nitz.

Dinala sila sa interrogation room, pinaghiwalay at inabot ng dalawang araw ang investigation. Ang huling araw na nakita ni Cez ang asawa.

Paglabas ng interrogation room, nasa labas si Dae, nakatayo sa may pintuan, hinihintay siya, sabay yakap sa kanya ang asawa, haplos ang kanyang mukha, hinalikan sa labi.

Yumakap si Cez kay Dae at tinugon ang halik, at sama-sama na ang luha at uhog ng dalawa. At muling sinabi ni Cez ... go home, Daddy, back to the US, don’t worry about me.

No, not yet, we have to fight, we need a lawyer. Maybe someone will help us. I’ll find how, pahabol ni Dae, habang inilalayo ng mga police si Cez.

7

Nagising si Cez sa mahabang alaala sa buhay nila ni Dae, at sa buhay niya noong nasa mga amo pa niya. Nakatulog siya at gulantang nang magro-roll call na. Natapos ang roll call at nag-almusal ang lahat.

Cez...! hiyaw ng opisyal DALAW.

Yes Ma’am, maliksing sagot niya. Dinala si Cez sa isang lugar ng visiting area pero, iba na malapad na salamin, may telepono sa magkabila, may anyo na pumasok, nakasaklob at payat na lalaki, naupo sa upuan, pero hindi sa tapat niya, dating naman ng isang inmate.

Pagpasok ng isa pa, nakilala agad ni Cez ang asawa. Umiyak na si Cez, naupo ang asawa sa tapat niya, dahil salamin doon, nakadikit ang kanilang mga palad. Umiiyak na rin si Dae.

Sumenyas ang opisyal, dinampot ni Cez ang phone, sabay sila, twenty minutes, sabi ni Cez.

Happy Birthday honey! bati ni Dae kay Cez. Haggard ang mukha ni Dae, may bigote at may balbas na rin, naawa siya sa asawa halos di makapagsalita, nakatitig sa asawa.

Hey! Honey! I’m fine, don’t worry, tomorrow I’ll be here again. I’ll clean up, talk to me! Saka pa lang nagsalita si Cez nang pahiyaw nitong sabihin na kausapin siya.

I’m sorry, I’m sorry, sagot ni Cez at saka kinumusta, sinabi ni Cez na maayos naman ang trato sa kanya sa loob at nagsabi rin siya ng ibang kailangang bilhin. Natapos ang bente minutos, ng walang maraming usapan, puro luha ng dalawa at I love you sa isa’t-isa. See you tomorrow. Pagbalik ni Cez sa room, may cake sa may pinto.

Dumating nga si Dae at sa mga sumusunod na araw. Isang linggong singkad di pumalya ang asawa ng pagdalaw, marami na rin silang napag-usapan pati na ang pagbalik sa US at sa Dec. 6 na pala. Malapit ng di makita ni Cez ang asawa.

Ang huling dalaw ni Dae, ay kasama ang pari, madre, pastor at pastora. Special visitation at matagal, sa huling pagkakataon, nayakap ni Cez si Dae, nahalikan at magkahawak ang mga kamay.

Honey, I’ll wait for you, kung labing limang taon kaya daw maghintay si Dae. Susulat daw siya nang madalas at maghihintay ng balita mula kay Cez.

Masakit, malungkot, ang pag-alis ni Dae, pero nangako ang mga kasamang dumalaw, na babalik sila. Marami ang dumadalaw kay Cez mula nang umalis ang asawa patungong US. Halos araw-araw, iba’t-ibang tao. May Ambassador, abogado, pastor, mga tao sa simbahan, Congresswoman at si Madam Susan Ople, may mga kasama pang iba. At naging mabilis ang mga araw para kay Cez.

Nakakatanggap ng sulat si Cez mula kay Dae sa loob ng isang linggo, may dalawang sulat siya at mula naman sa pamilya ay gayon din, may mga litrato ng mga anak at pamangkin.

Lumipas ang ilang buwan na ganoon si Cez at masaya siya sa mga sulat mula sa mga mahal sa buhay. Ngunit nagtaka si Cez padalang nang padalang ang sulat mula kay Dae. Nang makatanggap uli ang dalawang sobre sa loob ng malaking envelop na ipinasa sa kapatid at ang kapatid ang naghulog para maipadala sa akin. Nakakulong din ang asawa sa salang pag-inom ng alak habang nagmamaneho. Nakalabas din agad tinubos ng ina at nanatili sa bahay ng magulang. Di mapilit ng ina na magtrabaho dahil nga laging nag-iinom, mas malala raw sa dati.

Halos dalawang buwan wala nang natatanggap na sulat si Cez. June 8 may sulat si Cez para kay Dae wala pa ring sagot, sulat ulit wala na talaga, hanggang isang araw, tinawag si Cez at pinapunta sa office ng mataas na opisyal. May doktor, nurse at iba pang mga opisyal sa loob. Malumanay marahang iniabot kay Cez ang sulat mula sa ina ni Dae at isa pang envelop mula kay Dae.

Di pa natatapos basahin ang sulat ng ina, nawalan na ng malay si Cez. Matagl-tagal din at nang magising, tinanong siya ng opisyal kung nais ni Cez na ipagpatuloy ang pagbasa, o iingatan muna nila ang sulat, pag kalmado na raw siya ay saka ibibigay. Kinuha ni Cez ang sulat, dinala sa silid at doon tinapos ang pagbabasa, at saka umiyak nang umiyak.

Tinurukan pala siya ng pampakalma at may ipinainom na gamot, pampatulog pala. Hinayaan siya ng mga opisyal makatulog at makapagpahinga.

Matagal ding ipinagluksa ni Cez ang asawa, ni hindi na nahintay ang pagbaba ng hatol sa kanya. Sadyang mapagbiro ang tadhana, at napakasakit na biro. Nagpakamatay si Dae.

Matuling lumipas isang taon na bumaba na ang hatol kay Cez. Hindi umiyak o nalungkot sa hatol ng hukuman. Walang imik at pagtutol na tinanggap ang Hatol na... Kamatayan.

Huwag kang mag-alala, huwag kang mawalan ng pag-asa, aapila tayo. Payo ng marami.


好書推薦:

書名:渡:在現實與想望中泅泳 第五屆移民工文學獎作品集
作者:東南亞移民工
譯者:陳燕飛, 徐秀燕, 楊玉鶯, 孫珮珊, 張婧玟, 鍾妙燕, 何薇薇, 呂曉倩, 陳慈治
出版:四方文創股份有限公司
出版時間:2018/11

瀏覽次數:1613

編輯推薦

延伸閱讀

「獨立評論@天下」提醒您:
1.本欄位提供網路意見交流平台,專欄反映作者意見,不代表本社立場
2.發言時彼此尊重,若涉及個人隱私、人身攻擊、族群歧視等狀況,本站將移除留言。
3.轉載文圖請註明出處;一文多貼將隱藏資訊;廣告垃圾留言一律移除。
4.本留言板所有言論不代表天下雜誌立場。